Arzu ÜNAL

İnsanın babasından kalan miras nedir?

Bir ev mi?
Bir tarla mı?
Bankada bırakılmış para mı?
Yoksa yıllar sonra bile insanların karşısına çıktığınızda size, “Baban iyi adamdı” dedirtecek bir isim mi?

Yaş ilerledikçe insan bu sorunun cevabını daha iyi anlıyor. Çünkü para harcanıyor, mallar el değiştiriyor, evler yıkılıyor, tapular başkasının adına geçiyor. Fakat güzel terbiye, dürüstlük, helal lokma hassasiyeti ve temiz bir soyadı nesilden nesile aktarılabiliyor.

Ben bugün dönüp geçmişe baktığımda şunu daha iyi anlıyorum:

Babamdan bana köşkler kalmadı. Büyük servetler de kalmadı. Ama başımı dik tutabileceğim bir terbiye kaldı.

Ve galiba bir babanın evladına bırakabileceği en büyük miras da budur.

BABA BAZEN NASİHAT ETMEZ, YAŞAYARAK ÖĞRETİR

Eski babalar uzun uzun konuşmazlardı.

Hayatları konuşurdu.

Çocuklarına dürüstlüğü anlatmak için kitap açmazlardı; borçlarını zamanında öderlerdi. Helal lokmayı tarif etmezlerdi; eve haram getirmemeye çalışırlardı. Merhametten saatlerce bahsetmezlerdi; kapıya geleni boş çevirmezlerdi.

“Kimsenin hakkını yeme” derken aslında bir hayat felsefesi bırakırlardı.

“Başkasının malına göz dikme.”

“Emeğin olmayan şeyi isteme.”

“Gücün yetiyorsa düşeni kaldır.”

“İnsanları malına, makamına göre ayırma.”

“Bugün sen güçlüsün diye yarını unutma.”

Bunlar okul diplomasında yazmaz.

Ama insanın karakterine yazılır.

BİR BABANIN EN BÜYÜK ESERİ EVLADININ KARAKTERİDİR

Bir baba onlarca bina yaptırabilir.

Yüzlerce dönüm arazi bırakabilir.

Çocuklarına büyük şirketler, hesaplar, otomobiller bırakabilir.

Bunların hepsi değerlidir. İnsan çalışmalı, üretmeli, ailesinin geleceğini düşünmelidir.

Fakat bütün bunların üzerinde başka bir miras vardır:

Karakter.

Çünkü serveti olan fakat karakteri olmayan insan, kendisine bırakılanı tüketebilir.

Karakteri olan fakat serveti olmayan insan ise yeniden başlayabilir.

Çalışır.

Üretir.

Düşer, kalkar.

Kaybeder, yeniden kazanır.

Ama karakterini kaybetmediği müddetçe insanlığını kaybetmez.

Bu nedenle çocuklarımıza yalnızca “Size ne bırakacağız?” diye düşünmemeliyiz.

Asıl soru şudur:

“Sizde nasıl bir insan bırakacağız?”

KİMSENİN LOKMASINDA GÖZÜ OLMAMAK

Ne kadar büyük bir zenginliktir bu…

Başkasının evine bakıp kendi evinden utanmamak.

Başkasının arabasını görüp huzurunu kaybetmemek.

Başkasının makamını görüp hırsından insanlığını çiğnememek.

Başkasının kazancını kıskanmadan kendi alın terine güvenebilmek.

İnsan, başkasının sahip olduklarına bakarak yaşamaya başladığında kendi hayatını yaşamaktan vazgeçer.

Hırsın en tehlikeli tarafı budur.

Önce gözümüzü doyumsuzlaştırır.

Sonra gönlümüzü.

Sonra vicdanımızı.

En sonunda insan, daha fazlasına sahip olmak uğruna kendisinden eksiltmeye başlar.

Oysa babalarımızın öğrettiği çok daha sade bir hayat ölçüsü vardı:

Sen kendi ekmeğini kazan.
Helalinden kazan.
Azsa şükret.
Çoksa paylaş.
Ama başkasının lokmasına el uzatma.

İşte gerçek asalet budur.

MENFAAT İÇİN EĞİLMEYEN BAŞ

Hayatta insanın önüne nice imtihanlar çıkar.

Para teklif edilir.

Makam teklif edilir.

İmkân teklif edilir.

Bazen bir kapının açılması için susmanız istenir.

Bazen yükselmeniz için birilerine boyun eğmeniz beklenir.

Bazen de menfaatiniz uğruna doğru bildiğinizden vazgeçmeniz istenir.

İşte insanın gerçek karakteri tam burada ortaya çıkar.

Baş eğmekle saygı göstermek aynı şey değildir.

İnsan büyüğüne saygı gösterir, dostuna vefa gösterir, devletine sadakat gösterir, ailesine hürmet eder.

Fakat çıkar uğruna kişiliğini teslim etmek başka bir şeydir.

Babadan kalan terbiye burada insanın önüne çıkar ve sessizce sorar:

“Bugün kazandığın şey için yarın aynaya bakabilecek misin?”

Eğer cevabınız hayırsa, o kazanç aslında kayıptır.

ZENGİNLİĞİN YENİDEN TARİFİNİ YAPMALIYIZ

Bugünün dünyasında zenginliği rakamlarla ölçüyoruz.

Kaç ev?

Kaç araba?

Ne kadar para?

Hangi makam?

Kaç kişi tanıyor?

Oysa bütün bunlardan daha zor kazanılan başka bir servet vardır:

Gece başını yastığa koyduğunda insanın kendi vicdanından kaçmaması.

İnsan herkesi kandırabilir.

Çevresine başka bir hikâye anlatabilir.

Hatasını başarı gibi gösterebilir.

Kendisine alkışlayacak insanlar da bulabilir.

Fakat gece yalnız kaldığında insanın karşısında tek bir mahkeme vardır:

Vicdanı.

İşte orada ne unvan geçerlidir ne servet ne makam.

Sadece yaptıklarımız vardır.

Bu yüzden gerçek zenginlik, insanın kasasında değil, vicdanındaki hesapta aranmalıdır.

BABALAR GİDER, CÜMLELERİ KALIR

Bir gün babalar gider.

Evde oturduğu sandalye boş kalır.

Sesi duyulmaz olur.

Telefon artık çalmaz.

Bayramlarda bir eksiklik hissedilir.

Bir sofrada gözünüz istemsizce onun oturduğu yere gider.

İnsan işte o zaman anlar:

Babasından kendisine kalan en büyük şey eşyalar değilmiş.

Bir bakışmış.

Bir nasihatmiş.

Bir davranışmış.

Bir dua imiş.

Bir hayat ölçüsüymüş.

Çocukken bazen anlamadığımız sözlerin kıymeti yıllar sonra ortaya çıkar.

Çünkü bazı nasihatleri anlamak için yaş almak gerekir.

Bazı cümleleri anlamak için kaybetmek gerekir.

Bazı insanların büyüklüğünü anlayabilmek için onların yokluğuyla tanışmak gerekir.

ÇOCUKLARIMIZA NASIL BİR MİRAS BIRAKACAĞIZ?

Şimdi sıra bizde.

Bizden önceki nesillerden aldığımız bayrağı çocuklarımıza ve torunlarımıza teslim edeceğiz.

Peki onlara ne bırakacağız?

Sadece mülk mü?

Yoksa güzel ahlak da bırakabilecek miyiz?

Çocuğumuza iyi bir eğitim vermek önemlidir. Fakat eğitim kadar terbiye de gereklidir.

Meslek kazandırmak önemlidir. Fakat meslek kadar vicdan da gereklidir.

Para kazanmayı öğretmek önemlidir. Fakat paradan daha önemlisi, hangi paranın kazanılmaması gerektiğini öğretmektir.

Güçlü olmayı öğretelim ama güçsüzü ezmemeyi de öğretelim.

Başarılı olmayı öğretelim ama başarı uğruna dost satmamayı da öğretelim.

Yükselmeyi öğretelim ama yükseldikçe insanlara tepeden bakmamayı da öğretelim.

Kazanmayı öğretelim ama paylaşmayı da öğretelim.

Ve mutlaka şunu öğretelim:

Bir insanın değeri sahip olduklarıyla değil, sahip olduğu hâlde vazgeçebildikleriyle de ölçülür.

BİR GÜN BİZİM DE SANDALYEMİZ BOŞ KALACAK

Hayatın değişmeyen gerçeği budur.

Bugün babalarımızı hatırlıyoruz.

Yarın çocuklarımız bizi hatırlayacak.

Biz de bir gün fotoğraflarda kalacağız.

Bizim de kullandığımız eşyalar başkalarına geçecek.

Bizim odamızın kapısı açılacak ama içeride biz olmayacağız.

İşte o gün çocuklarımız bizim hakkımızda ne söyleyecek?

“Babamız bize çok mal bıraktı” mı?

Yoksa:

“Babamız bize kimsenin karşısında utanmayacağımız bir isim bıraktı” mı?

İkinci cümlenin değeri hiçbir tapuyla ölçülemez.

BANA KALAN EN BÜYÜK SERVET

Bugün bir babanın ardından söylenebilecek en güzel sözlerden biri belki de şudur:

Babamdan bana ne köşkler kaldı ne servet.
Ama öyle bir terbiye bıraktı ki;
kimsenin lokmasında gözüm olmadı,
menfaat için kimsenin önünde başımı eğmedim.

Çünkü insanın asıl mirası banka hesabında değil, karakterinde taşınır.

Babanız size helal lokmayı öğrettiyse zenginsiniz.

Kimsenin hakkını yememeyi öğrettiyse zenginsiniz.

Veren el olmayı öğrettiyse zenginsiniz.

Mazlumun yanında durmayı öğrettiyse zenginsiniz.

İnsanların makamına değil insanlığına değer vermeyi öğrettiyse zenginsiniz.

Ve geceleri başınızı yastığa koyduğunuzda vicdanınız sizi hesaba çekmiyorsa, belki de dünyanın en kıymetli servetlerinden birine sahipsiniz.

SON SÖZ: EVLATLARINIZA TEMİZ BİR İSİM BIRAKIN

Evlatlarımız için çalışalım.

Onlara ev de bırakalım, imkân da bırakalım, eğitim de verelim.

Ama bütün bunlardan önce temiz bir isim bırakalım.

Öyle yaşayalım ki biz öldükten yıllar sonra çocuğumuz hiç tanımadığı bir insanla karşılaştığında o kişi ona:

“Sen falancanın evladı mısın? Baban çok iyi insandı.”

desin.

İşte o anda bıraktığınız miras yeniden değer kazanacaktır.

Çünkü bazı babalar çocuklarına servet bırakır.

Bazı babalar ise çocuklarına nasıl insan olunacağını bırakır.

Ve zaman gösteriyor ki;

Köşkler eskir.
Servet tükenir.
Makam biter.
Şöhret unutulur.

Ama güzel yetiştirilmiş bir evladın karakterinde yaşayan baba kolay kolay ölmez.

İnsanın çocuklarına bırakabileceği en büyük miras; alnı açık bir isim, helal bir geçmiş ve başını huzurla yastığa koyabileceği temiz bir vicdandır.