Mal da gider, makam da gider, dostlar da dağılır… Peki, insan bu dünyadan giderken yanında ne götürür?

Arzu ÜNAL

İnsan hayatı ne garip bir yolculuktur…

Doğarken hiçbir şeyimiz yoktur. Ne cebimizde para, ne üzerimizde elbise, ne adımızın önünde unvan, ne de arkamızda bir makam vardır.

Bir annenin kucağında, bir babanın duasında açarız gözlerimizi dünyaya.

Sonra büyürüz…

Okula gideriz, çalışırız, kazanırız, kaybederiz. Evler yapar, arsalar alır, servet biriktiririz. Çocuklarımız olsun, ailemiz rahat etsin, geleceğimiz güvence altında bulunsun diye gece gündüz mücadele ederiz.

Bazen bir karış toprak için kardeşimizle küseriz. Bazen üç kuruş fazla kazanmak için dostlarımızı kaybederiz. Bazen makam uğruna vicdanımızı susturur, bazen gururumuz yüzünden bir özrü bile çok görürüz.

Fakat unuttuğumuz bir gerçek vardır:

Bu dünyaya sahip olmaya gelmedik. Bu dünyadan geçmeye geldik.

Bir gün gelir, yıllarca biriktirdiğimiz her şey geride kalır.

Evimizin kapısını başkaları açar. Arabamızı başkaları kullanır. Masamıza başkaları oturur. Yıllarca uğruna mücadele ettiğimiz makamın koltuğuna başka bir isim yazılır.

Ve bizim için geriye yalnızca birkaç cümle kalır:

“İyi insandı.”

“Allah rahmet eylesin.”

Ya da daha acısı…

“Çok malı vardı ama kimseye hayrı dokunmadı.”

İşte insanın gerçek muhasebesi burada başlar.

Bir Gün Hepimizin Adının Önüne ‘Merhum’ Yazılacak

Bugün herkesin bir adı, bir sıfatı, bir görevi vardır.

Kimimiz başkan, kimimiz müdür, kimimiz iş insanı, kimimiz öğretmen, kimimiz işçi, kimimiz çiftçiyiz.

Kimimizin kapısında makam arabası bekler. Kimimizin telefonları hiç susmaz. Kimimizin etrafında yüzlerce insan dolaşır.

Ama ölüm geldiğinde bütün unvanlar anlamını kaybeder.

Dün herkesin ayağa kalktığı insan, bugün omuzlarda taşınır.

Dün emir veren insan, bugün kendisi için dua edilmesini bekler.

Dün kalabalıkların ortasında yaşayan insan, bugün sessiz bir mezarın içinde yalnızdır.

Mezar taşında artık başkan, müdür, zengin veya fakir yazmasının bir önemi kalmaz.

Orada insanın dünya hayatı sona ermiştir.

Ölüm, makamları eşitler. Fakat yaşanan hayatların manevi değerini eşitlemez.

Çünkü herkes aynı şekilde toprağa girse de herkes aynı iyilikleri, aynı fedakârlıkları, aynı vicdanı ve aynı sorumluluğu geride bırakmaz.

Malın Sahibi Değil, Emanetçisiyiz

İnsan hayatının en büyük yanılgılarından biri, sahip olduğu şeylerin sonsuza kadar kendisine ait olduğunu düşünmesidir.

“Benim evim.”

“Benim param.”

“Benim toprağım.”

“Benim şirketim.”

“Benim makamım.”

Oysa bizden önce de o evlerin sahipleri vardı. Bizden sonra da olacaktır.

Bugün üzerinde yürüdüğümüz topraklarda bizden önce nice insanlar yaşadı. Nice hükümdarlar, nice zenginler, nice güçlü insanlar gelip geçti.

Bir zamanlar dünyaya hükmettiğini düşünenlerin bile bugün yalnızca isimleri tarih kitaplarında kaldı.

O hâlde asıl mesele ne kadar kazandığımız değil, kazandığımızı nasıl kullandığımızdır.

Bir insan milyonlarca liralık servet bırakabilir. Ama geride bir yetimin duasını bırakamamışsa, hayatının en değerli fırsatlarından birini kaçırmış demektir.

Başka bir insan ise büyük servetlere sahip olmayabilir. Fakat bir öğrencinin eğitimine destek olmuş, bir hastanın elinden tutmuş, bir açın sofrasına ekmek koymuş olabilir.

Hangisi gerçekten daha zengindir?

Gerçek zenginlik kasada biriken para değil, insanın ardında bıraktığı iyiliktir.

Mal, doğru kullanıldığında hayra dönüşür.

Servet, ihtiyaç sahibine uzanan bir ele dönüşebilir.

Makam, adaletin kapısını açabilir.

Güç, mazlumun yanında durabilir.

Ama bunların hiçbiri vicdanla birleşmezse insanın sırtındaki ağır bir yük hâline gelebilir.

Eşimiz, Evlatlarımız, Dostlarımız… Hepsi Bir Gün Bizi Uğurlayacak

Hayatın en derin gerçeği belki de ayrılıktır.

Bir ömür aynı yastığa baş koyduğumuz eşimiz…

Büyütmek için gecelerimizi uykusuz geçirdiğimiz çocuklarımız…

Aynı sofrada ekmek bölüştüğümüz kardeşlerimiz…

Yıllarca omuz omuza yürüdüğümüz dostlarımız…

Bir gün bizi son yolculuğumuza uğurlayacaklar.

Tabutumuzun arkasından yürüyecekler. Gözyaşı dökecekler. Dualar edecekler.

Sonra herkes kendi hayatına dönecek.

Çünkü hayat devam etmek zorundadır.

Çocuklarımız büyüyecek, torunlarımız evlenecek, yeni nesiller doğacak. Evimizin duvarları boyanacak, eşyalarımız değişecek, fotoğraflarımız belki bir albümün arasında saklanacak.

Bir zaman sonra bizi hiç görmemiş çocuklar dünyaya gelecek.

Belki ismimizi duyacaklar.

Belki de hiç bilmeyecekler.

İşte bu yüzden insanın asıl görevi yalnızca hatırlanmak değil, hatırlanmaya değer bir hayat yaşamaktır.

Bir Babanın Ardından Anladığımız Hakikat

İnsan bazen ölüm üzerine yüzlerce kitap okur, binlerce söz dinler.

Ama bir gün babasının mezarı başına geldiğinde, bütün o sözlerin anlamı değişir.

Çünkü artık ölüm bir düşünce değildir.

Bir yokluktur.

Bir sessizliktir.

Bir daha açılmayacak kapıdır.

Bir daha duyulmayacak sestir.

Bir daha öpülemeyecek eldir.

İnsan o an anlar ki babasının bıraktığı en büyük miras, tapular veya bankadaki paralar değildir.

Bir nasihattir.

Bir alın teridir.

Bir helal lokmadır.

Bir aileyi ayakta tutmak için verdiği mücadeledir.

Bir çocuğun kalbine yerleştirdiği doğruluktur.

Bazen babamızın yıllar önce söylediği bir söz, onun ölümünden sonra hayatımızın en kıymetli rehberi olur.

İşte gerçek miras budur.

Bir insanın bedeni toprağa emanet edilir; fakat güzel ahlakı, yetiştirdiği evlatlarda yaşamaya devam edebilir.

Bu nedenle anne ve babalarımıza hayattayken gösteremediğimiz sevgiyi, mezarlarının başında döktüğümüz gözyaşlarıyla telafi edemeyiz.

Hayattayken ellerini öpmek, gönüllerini almak, dualarını istemek gerekir.

Çünkü bazı kapılar kapandığında bir daha açılmaz.

İman Sadece Söylenen Bir Söz Değil, Yaşanan Bir Sorumluluktur

Paylaşılan o güzel duada şöyle deniliyor:

“Allah rızkımızı helal, kaderimizi güzel, ölümümüzü imanlı eylesin.”

Bu sözler insanın hayatını yeniden değerlendirmesi için yeterlidir.

Fakat burada önemli bir hakikat vardır.

İman yalnızca dilimizde taşıdığımız bir kelime olmamalıdır.

İman, hayatımıza yön veren bir ahlak olmalıdır.

İmanlı insan kul hakkından korkmalıdır.

İmanlı insan emanete ihanet etmemelidir.

İmanlı insan yalanla kazanç elde etmemelidir.

İmanlı insan kendisinden güçsüz olanı ezmemelidir.

İmanlı insanın elinden, dilinden ve davranışlarından başkaları zarar görmemelidir.

Çünkü Allah’a karşı sorumluluk bilinci, insanlara karşı sorumluluktan ayrı düşünülemez.

Bir yandan ibadet edip diğer yandan insanların hakkını yemek, dinin ahlaki özünü kavrayamamak demektir.

Bir yandan helal rızık için dua edip diğer yandan haksız kazancın peşinde koşmak büyük bir çelişkidir.

İman, yalnızca ölüm anında aradığımız bir güvence değil, hayat boyunca korumamız gereken bir emanettir.

İslam inancında insanın ölümünden sonra da sevabı devam edebilecek ameller arasında sadaka-i cariye, faydalı ilim ve hayırlı evladın duası sayılır.

Bu anlayış bize çok önemli bir yol gösterir:

Öyle işler yapmalıyız ki biz bu dünyadan ayrıldıktan sonra da insanlara fayda sağlamaya devam etsin.

Mezarlıklar Dünyanın En Sessiz Üniversiteleridir

Bazen insanın hayatı anlaması için uzun konuşmalara ihtiyacı yoktur.

Bir mezarlıkta birkaç dakika yürümesi yeterlidir.

Orada zengin de vardır, fakir de.

Genç de vardır, yaşlı da.

Hayatının baharında veda eden de vardır, doksan yıl yaşamış olan da.

Bir mezar taşında yirmi yaşında bir gencin adı yazılıdır.

Bir diğerinde yıllarca yaşamış bir ihtiyarın…

Ama hepsi aynı sessizliği paylaşır.

Mezarlıklar bize ölümden korkmayı değil, hayatın kıymetini bilmeyi öğretmelidir.

Kırdığımız kalpleri onarmayı…

Küstüğümüz insanlarla barışmayı…

Bir gün söylemeye fırsat bulamayacağımız güzel sözleri bugün söylemeyi…

Yardım edebileceğimiz insanlara bugün el uzatmayı…

Ve en önemlisi, yarın yaparım dediğimiz iyilikleri ertelememeyi…

Çünkü yarının kime nasip olacağını hiçbirimiz bilmiyoruz.

Bir Devletin de Bir İnsanın da Gerçek Büyüklüğü Bıraktığı Eserlerdir

Bu hakikatin yalnızca bireysel değil, toplumsal bir anlamı da vardır.

İnsanlar gibi toplumlar da hafızalarıyla yaşar.

Bir milletin büyüklüğü yalnızca sahip olduğu ekonomik güçle, askerî kapasiteyle veya inşa ettiği binalarla ölçülemez.

O milletin adalete verdiği değer, mazluma uzattığı el, yetiştirdiği nesiller ve insanlığa bıraktığı eserler de önemlidir.

Bir devlet adamı makamını kaybedebilir.

Bir yönetici görevinden ayrılabilir.

Bir iş insanı servetini geride bırakabilir.

Ama kurduğu okulda yetişen çocuklar, yaptırdığı hastanede şifa bulan hastalar, koruduğu kültürel miras ve adaletle aldığı kararlar yıllarca yaşamaya devam edebilir.

Tarih bize şunu gösterir:

Güç sahibi olmak başka, gücü insanlığın hizmetine sunmak başkadır.

Birinci özellik insana geçici bir üstünlük sağlayabilir.

İkincisi ise kalıcı bir saygınlık kazandırabilir.

Bugün Türk dünyasında, Balkanlarda ve dünyanın farklı bölgelerinde yaşayan insanlarımız için de bu anlayış büyük önem taşımaktadır.

Bizler yalnızca bugünü düşünmemeliyiz.

Çocuklarımızın ve torunlarımızın nasıl bir dünyada yaşayacağını da düşünmeliyiz.

Bir okul yaptırmak, bir gencin eğitimine destek olmak, unutulmaya yüz tutmuş bir kültürel mirası yaşatmak, bir köyün camisini onarmak, geçmişin acılarını gelecek nesillere doğru biçimde anlatmak…

Bunların her biri insanın kendi ömrünü aşan bir iyiliğe dönüşebilir.

İşte uzun vadeli düşünmek budur.

İşte gerçek stratejik bakış budur.

Ölümlü insanın, kendisinden sonra yaşayacak değerlere yatırım yapmasıdır.

En Büyük Hesap: Kaç Yıl Yaşadık Değil, Nasıl Yaşadık?

İnsan bazen uzun yaşamak ister.

Yetmiş, seksen, doksan yıl…

Oysa ömrün uzunluğu tek başına bir başarı değildir.

Önemli olan o yılların nasıl değerlendirildiğidir.

Bir insan seksen yıl yaşar, çevresine yalnızca kırgınlık bırakır.

Başka biri kırk yıl yaşar, yüzlerce insanın hayatına dokunur.

Bir insan bütün ömrünü kendisi için harcar.

Bir başkası ailesi, milleti, ülkesi ve insanlık için mücadele eder.

Ölüm karşısında hepimiz fanîyiz.

Fakat hayatımızın değeri, yalnızca takvim yapraklarıyla ölçülmez.

Şu soruları kendimize sormalıyız:

  • Bugün kimin gönlünü aldım?

  • Kimin derdine çare oldum?

  • Kimin hakkını korudum?

  • Çocuklarıma hangi güzel davranışı örnek gösterdim?

  • Benden sonra yaşayacak hangi faydalı esere katkıda bulundum?

Bu sorulara verebildiğimiz cevaplar, hayatımızın gerçek muhasebesini ortaya koyar.

Ölmeden Önce Ölümü Hatırlamak, Yaşamaktan Vazgeçmek Değildir

Bazı insanlar ölümden söz edilmesini karamsarlık olarak görür.

Oysa ölümün farkında olmak, insanı hayattan uzaklaştırmak zorunda değildir.

Tam tersine, hayatı daha anlamlı yaşamamızı sağlayabilir.

Ölümü hatırlayan insan zamanın değerini bilir.

Boş kavgalarla ömrünü tüketmez.

Gereksiz gurur yüzünden sevdiklerini kaybetmez.

Dünya malının esiri olmaz.

Kazandığını paylaşmayı, sahip olduğunu korurken başkasının hakkına saygı göstermeyi öğrenir.

Çünkü bilir ki bugün sahip olduğu her şey geçicidir.

Ama bu geçicilik, çalışmamayı veya üretmemeyi gerektirmez.

İnsan elbette çalışmalıdır.

Kazanmalıdır.

Ailesini geçindirmelidir.

Ülkesine hizmet etmelidir.

Bilim üretmeli, eser bırakmalı, yeni nesillere daha güzel bir dünya hazırlamalıdır.

Ancak bütün bunları yaparken vicdanını ve ahlakını kaybetmemelidir.

Dünyayı terk etmek değil, dünyaya esir olmamak gerekir.

Son Söz: Bir Gün Biz de Bir Fotoğrafın İçinde Kalacağız

Bir gün bizim de son sabahımız olacak.

O sabah güneş yine doğacak.

Kuşlar yine ötecek.

İnsanlar işlerine gidecek.

Çocuklar okula koşacak.

Şehirlerin kalabalığı devam edecek.

Fakat biz o gün artık bu dünyanın telaşında olmayacağız.

Belki bir duvarda fotoğrafımız kalacak.

Belki eski bir defterin arasında el yazımız bulunacak.

Belki bir torunumuz, “Dedem nasıl bir insandı?” diye soracak.

İşte o zaman hakkımızda söylenecek sözler, bugün yaşadığımız hayatın bir yansıması olacaktır.

Keşke arkamızdan şöyle desinler:

“Kimseye bilerek kötülük yapmadı.”

“Helal lokmanın kıymetini bilirdi.”

“Zor durumda olanı yalnız bırakmazdı.”

“Malını da makamını da insanlara hizmet için kullandı.”

“Çocuklarına güzel ahlak bıraktı.”

“Milletine, vatanına ve insanlığa faydalı olmak için çalıştı.”

Ve en güzeli:

“İyi ki bu dünyadan geçti.”

Çünkü insanın en büyük başarısı, öldüğünde arkasında büyük bir servet bırakması değil; yaşarken büyük bir gönül kazanmasıdır.

Bugün hâlâ nefes alıyorsak bir fırsatımız var.

Bir kalbi onarabiliriz.

Bir özür dileyebiliriz.

Bir hayır işleyebiliriz.

Bir insanın hayatına dokunabiliriz.

Bir evladımıza doğru yolu gösterebiliriz.

Bir yetimin başını okşayabiliriz.

Bir büyüğümüzün duasını alabiliriz.

Yarın geç olabilir.

Unutmayalım:

Malımız mirasçılarımıza kalacak.

Makamımız başkalarına geçecek.

Evlerimizde başka insanlar yaşayacak.

Adımız zamanla unutulabilecek.

Ama Allah katında hiçbir iyilik kaybolmaz.

Öyleyse ömrümüzü yalnızca sahip olmak için değil, faydalı olmak için yaşayalım.

Rızkımız helal, kazancımız bereketli, gönlümüz merhametli, yolumuz doğruluk üzerine olsun.

Rabbimiz bizlere kul hakkından sakınan bir vicdan, iyilikle dolu bir ömür, hayırlı bir son ve iman üzere vefat nasip eylesin.

Ve son bir soru:

Bugün ölüm kapımızı çalsa, geride bıraktığımız malı mı düşünürdük, yoksa söyleyemediğimiz güzel sözleri, alamadığımız gönülleri ve yapmaya fırsat bulamadığımız iyilikleri mi?

Çünkü hayatın en büyük gerçeği şudur:

İnsan dünyadan ne kadar aldığından çok, dünyaya ne bıraktığıyla hatırlanır.