Arzu ÜNAL

İnsan bazen bir kapının önünde yıllarını bırakır.

Bir haber bekler. Bir kavuşma, bir iyileşme, bir iş, bir özür… Sabah uyandığında ilk düşündüğü, gece başını yastığa koyduğunda son hatırladığı aynı şeydir. Kimseye anlatamadığı bir cümleyi içinde tekrarlar: “Acaba bugün olur mu?”

Dışarıdan bakıldığında hayatı devam ediyordur. İşine gider, sofraya oturur, selam verir, gülümser. Fakat kalbinin bir yanı hep o kapının önündedir. İşte nasip üzerine söylenen sözler, en çok böyle zamanlarda dokunur insana. Çünkü bekleyen insan yalnızca bir sonuç aramaz; dayanacak bir anlam da arar. “Nasip, çok koşanın değildir” sözü bu yüzden teselli verir. Ancak bu teselliyi, emeği değersizleştiren bir düşünceye dönüştürmemek gerekir. Hayatta yürümemiz gereken yollar, çalmamız gereken kapılar, yerine getirmemiz gereken sorumluluklar vardır. Asıl mesele, bütün bunları yaptıktan sonra istediğimiz sonucu alamadığımızda kendimize nasıl davranacağımızdır.

Her gecikme, bir insanın kusuru değildir

Çağımız insanı aceleye alıştırıyor. Her şeyin daha hızlı olması isteniyor: Başarı erken gelsin, emek hemen karşılık bulsun, acı çabucak geçsin, yaralar görünmeden kapansın. Bu hızın içinde beklemek, neredeyse başarısızlık gibi gösteriliyor. İş arayan gence yeterince çabalamadığı söyleniyor. Geçim sıkıntısı yaşayan insana daha çok çalışması öğütleniyor. Yas tutan kişiden bir an önce toparlanması bekleniyor. Oysa bir insanın ne kadar uğraştığını, kaç gece uykusuz kaldığını, kaç kez reddedilip yeniden denediğini her zaman bilemeyiz. Hayat, herkese aynı başlangıç imkânlarını sunmuyor. Sağlık, aile şartları, yoksulluk, karşılaşılan insanlar ve toplumsal engeller yolları değiştiriyor. Bu yüzden bir başkasının geciken sevincine bakıp onun emeği hakkında hüküm vermek kolaycılıktır. Bir kapının açılmaması, önünde bekleyen insanın değersiz olduğunu göstermez.

Sabır da emek ister

Sabır denildiğinde çoğu zaman sessizce oturan bir insan düşünülür. Oysa sabrın içinde büyük bir hareket vardır. Tedavisini sürdüren hastanın sabrı, her gün yeniden cesaret toplamaktır. İş arayan insanın sabrı, son başvurusundan cevap alamadığı hâlde bir yenisini yapabilmektir. Bir anne babanın sabrı, çocuğunun elinden tutarken kendi korkusunu yönetebilmektir. Bazen sabır, yardım istemektir. Bazen yanlış bir yöntemden vazgeçip başka bir yol denemektir. Bazen de artık gücünün kalmadığını kabul ederek dinlenmektir.

İnsanı tüketen her şeye katlanmayı erdem sayamayız. Haksızlık karşısında hakkını aramak, zarar gördüğü yerden uzaklaşmak, sağlığı için destek almak da hayatı koruyan sorumluluklardır. Kalbiyle beklemek, aklını ve iradesini susturmak anlamına gelmez. İnsan umudunu taşırken kendi hayatının sorumluluğunu da taşır.

Duanın ardından atılan adım

Dua ederken insan en savunmasız hâliyle kendisi olur. Söylemekten çekindiği korkularını, kimseye gösteremediği kırgınlıklarını, geceleri büyüyen kaygılarını dile getirir. Bazen kelime bulamaz; yalnızca susar. O suskunluğun içinde bile bir yöneliş vardır. Fakat dua eden insanın önünde ertesi sabah yine bir hayat durur. Aranacak bir hekim, gönderilecek bir başvuru, öğrenilecek bir bilgi, gönlü alınacak biri, telafi edilecek bir hata vardır. İnanç, bu adımlara güç verebilir. Sonucun bütünüyle elimizde olmadığını bilmek, elimizde olanı yapma sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Tohum eken çiftçi yağmuru beklerken toprağına bakmayı sürdürür. İnsan da duasını ederken emeğine sahip çıkmalıdır. Sonra kendisine şu hakkı tanımalıdır: Elinden geleni yaptığı hâlde yorulabilir. Üzülebilir. “Neden olmadı?” diye sorabilir. Bunlar insan olmanın içindedir.

Her acının açıklamasını hemen bulamayız

Olmayan her şeyin ardından hemen bir hikmet cümlesi kurmak isteriz. Belki belirsizliğe dayanamadığımız, belki de sevdiğimiz insanı bir an önce teselli etmek istediğimiz için…

“Vardır bunda da bir hayır” deriz. Bazen bu söz insanın içine su serper. Bazen de acısı henüz çok tazeyken duyulduğunda onu daha yalnız hissettirir. Çünkü o anda insan açıklama aramıyordur; kaybettiğinin yasını tutuyordur. Her kaybın yerini başka bir kazanç doldurmaz. Her ayrılığın ardından daha güzel bir kavuşma gelmeyebilir. Bazı eksikliklerle yaşamayı öğreniriz. Nasip üzerine düşünürken bu gerçeğe de yer açmalıyız. İnanç, acıyı küçültmemeli; acıyı taşıyan insana yer vermelidir. Bazen en doğru teselli, uzun sözler yerine yanında oturmaktır. Ağlayana ağlama dememek, anlatana hemen öğüt vermemek, susanın sessizliğinden rahatsız olmamaktır.

Başkasının hayatıyla ölçülen ömür

İnsan kendi bekleyişine dayanabilirken başkasının sevincini görünce sarsılabiliyor. “Onun oldu, benim neden olmuyor?” Bu sorunun içinde çoğu zaman kıskançlıktan önce yorgunluk vardır. Kendi emeğinin görülmesini, kendi kapısının da çalınmasını isteyen bir kalbin yorgunluğu… Fakat başkalarının hayatından gördüğümüz bölüm sınırlıdır. Bir fotoğrafın öncesindeki yılları, bir başarının gerisindeki bedelleri, bir gülümsemenin sakladığı kaygıları bilmeyiz. Üstelik kendi hayatımızı sürekli başkasının takvimine göre değerlendirdiğimizde, elimizdeki zamanı da kaybetmeye başlarız. Henüz gerçekleşmeyen bir isteğimiz olabilir. Bununla birlikte bugün kurulabilecek bir dostluk, öğrenilebilecek bir şey, sevindirilebilecek bir insan da vardır. Beklediğimiz büyük mutluluk uğruna hayatın bütün küçük anlamlarını ertelemek, kalbi daha da yoksullaştırır.

Nasip diyerek sorumluluktan kaçamayız

Nasip düşüncesinin insanı rahatlatan yanı kadar, dikkatle korunması gereken bir yanı da vardır: Kendi ihmalimizi, başkasına yaptığımız haksızlığı veya çözebileceğimiz bir sorunu kaderin arkasına saklamamak. Bir insanın hakkını vermeyip ona sabır tavsiye edemeyiz. Yardım edebileceğimiz bir yoksula yalnızca nasipten söz ederek sorumluluğumuzu tamamlamış olmayız. Bir gencin önündeki engeli kaldırabilecek durumdayken ona beklemesini söylemek yetmez. İnsan bazen bekleyen kişi olur; bazen de başkasının bekleyişini hafifletebilecek kişi. Belki bir telefonla, bir iş imkânıyla, adil bir kararla, zamanında ödenen bir emek karşılığıyla… Bu nedenle nasibi konuşurken merhameti ve adaleti de konuşmalıyız. Başkasının duasına vesile olabilecek imkânlarımızı fark etmeliyiz.

Kapı açılana kadar da hayat vardır

Belki insanın öğrenmesi gereken en zor şey budur: Bir şeyi bütün kalbiyle isterken hayatının tamamını o isteğin sonucuna bağlamamak. Çünkü beklenen haber gecikebilir. Bazı yollar kapanabilir. Bazı hayaller değişebilir. İnsan bütün bunların içinde kendi değerini korumaya ihtiyaç duyar. Sonuç alamadığında da emeği gerçektir. Yorulduğunda da onuru vardır. Ağladığında da umudu bütünüyle tükenmiş sayılmaz. Bir gün beklediği kapı açılırsa şükürle içeri girer. Açılmazsa, yaşadığı acıyı inkâr etmeden başka bir yola bakabilmek için güç toplar. Nasip üzerine düşünmek bana en çok bunu hatırlatıyor: Hayatın tamamını yönetemeyiz; fakat elimizden geleni yapabilir, birbirimizin yükünü hafifletebilir, belirsizliğin içinde kalbimizi katılaştırmadan yaşayabiliriz. Allah bekleyenlere ferahlık, uğraşanlara güç, yolunu kaybedenlere açıklık versin. Bize de bir başkasının bekleyişini uzatan değil, yükünü hafifleten insanlardan olmayı nasip etsin.