Arzu ÜNAL

Savaş denildiğinde çoğu insanın aklına yıkılmış binalar, enkaz altında kalan şehirler, göç yolları ve hayatını kaybeden insanlar gelir. Fakat savaşın daha sessiz, daha uzun süre devam eden ve belki de yıllar sonra ortaya çıkacak başka bir yıkımı vardır:

Eğitimsiz bırakılan çocuklar.

Bir bina yeniden yapılabilir. Bir yol yeniden açılabilir. Bir köprü yeniden kurulabilir. Fakat bir çocuğun kaybettiği çocukluk yıllarını, eğitim çağını ve hayallerini geri getirmek çok daha zordur. Gazze’deki çocukların karşı karşıya kaldığı en büyük tehlikelerden biri de budur. Savaş onların dününü aldı.

Şimdi dünyanın görevi, yarınlarını kurtarmaktır.

BİR ÇOCUĞUN DEFTERİ DE EN AZ EKMEĞİ KADAR ÖNEMLİDİR

İnsani krizlerde doğal olarak önce suyu, ekmeği, ilacı ve barınmayı konuşuyoruz.

Konuşmalıyız da. Çünkü bunlar insan hayatının temel ihtiyaçlarıdır.

Fakat bir kriz yıllarca devam ettiğinde başka bir ihtiyaç daha hayati hâle gelir:

Eğitim.

Çünkü çocuk yalnızca bugünü yaşayan bir insan değildir. Çocuk, yarının öğretmeni, doktoru, mühendisi, annesi, babası, yöneticisi ve toplumun geleceğidir. Bir çocuğa ekmek verdiğinizde bugününü kurtarırsınız.

Bir çocuğa eğitim verdiğinizde ise yarınını kurmasına yardım edersiniz. Bu nedenle Gazze meselesine yalnızca insani yardım penceresinden değil, aynı zamanda geleceği koruma meselesi olarak bakmak gerekir.

ENKAZIN ALTINDA SADECE BİNALAR KALMIYOR

Bir okul yıkıldığında yalnızca duvarlar yıkılmaz. Bir sınıf dağıldığında yalnızca sıralar kaybolmaz.

Çocukların günlük düzeni, arkadaşlıkları, öğretmenleriyle kurdukları bağ, öğrenme alışkanlıkları ve geleceğe ilişkin güvenleri de ağır yara alır. İşte savaşın görünmeyen faturası burada ortaya çıkar.

Bugün eğitimden uzak kalan çocukların kaybı yalnızca bugünün problemi değildir. Beş, on, yirmi yıl sonra bütün toplumun karşısına çıkabilecek büyük bir kalkınma ve insan kaynağı meselesidir.

Çünkü savaş bittiğinde Gazze’nin sadece binaları yeniden yapılmayacaktır.

Doktorlara ihtiyaç olacaktır. Mühendislere ihtiyaç olacaktır.

Öğretmenlere, teknisyenlere, hukukçulara, psikologlara, mimarlara, girişimcilere ihtiyaç olacaktır.

Peki bugünün çocuklarını eğitemezsek yarının Gazze’sini kim kuracak? Asıl stratejik soru budur.

ÇOCUKLAR SAVAŞIN TARAFI DEĞİLDİR

Dünyanın kabul etmesi gereken çok basit bir hakikat vardır:

Çocukların milliyeti olabilir ama savaşın tarafı olamazlar.

Bir çocuk hangi coğrafyada doğacağını seçmez. Hangi yönetimin altında yaşayacağını seçmez.

Hangi savaşın ortasında kalacağını seçmez.

Fakat yetişkinlerin aldığı kararların bedelini çoğu zaman çocuklar öder.

Bu nedenle eğitim hakkını siyasi tartışmaların, sınırların ve ideolojik kamplaşmaların üzerinde görmek gerekir.

Gazze’deki bir çocuğun matematik öğrenmesi hiç kimse için tehdit değildir.

Bir kız çocuğunun doktor olmayı hayal etmesi tehdit değildir.

Bir çocuğun bilgisayar öğrenmesi, yabancı dil öğrenmesi, kitap okuması tehdit değildir.

Tam tersine bunlar, gelecekte daha istikrarlı ve üretken bir toplumun temelidir.

SINIRLAR KAPANABİLİR, BİLGİNİN YOLU KAPANMAMALI

Bugünün dünyasının geçmiş dönemlerden önemli bir farkı var: Teknoloji.

Bir çocuk fiziksel olarak okula gidemiyorsa, uygun şartlar oluşturulduğunda okul çocuğa ulaşabilir.

İnternet bağlantısı, tablet, bilgisayar, dijital ders materyalleri ve öğretmen desteği sayesinde coğrafi engeller belirli ölçülerde aşılabilir. Bu nedenle Gazze’deki öğretmenlerle kurulacak güvenilir çevrim içi eğitim ağları son derece değerlidir. Fakat bunu yalnızca birkaç aylık yardım faaliyeti olarak düşünmemek gerekir.

Daha büyük düşünmeliyiz.

Gazze için uluslararası bir dijital eğitim seferberliği kurulabilir.

BİR “DİJİTAL OKUL” MODELİ NEDEN OLMASIN?

Türkiye başta olmak üzere farklı ülkelerdeki üniversiteler, eğitim kuruluşları, gönüllü öğretmenler ve sivil toplum kuruluşları ortak bir sistem oluşturabilir.

Çocukların yaş ve eğitim seviyeleri belirlenebilir; düzenli sınıflar oluşturulabilir; Arapça eğitim materyalleri hazırlanabilir; matematikten fen bilimlerine, yabancı dilden bilgisayar eğitimine kadar programlar geliştirilebilir.

Öğrencilerin gelişimi kayıt altına alınabilir.

Eğitimin mümkün olduğunca belgelendirilebilir ve devam ettirilebilir olması sağlanabilir.

Hatta savaş şartları sona erdiğinde bu sistem, Gazze’nin yeniden yapılanmasında kullanılabilecek büyük bir eğitim altyapısına dönüşebilir. Yani bugün yapılan eğitim yatırımı yalnızca bir yardım değildir.

Gazze’nin yeniden inşasının insan kaynağını hazırlamaktır.

TÜRKİYE BU KONUDA ÖNCÜ OLABİLİR

Türkiye’nin güçlü bir eğitim altyapısı, üniversiteleri, öğretmenleri, sivil toplum kuruluşları ve geniş gönüllü kapasitesi bulunmaktadır.

Buradan hareketle uzun vadeli bir model kurulabilir.

Devlet kurumları, üniversiteler, belediyeler, sivil toplum kuruluşları ve gönüllü eğitimciler arasında koordinasyon sağlanabilir. Binlerce öğretmenin haftada yalnızca birkaç saat gönüllü ders verdiğini düşünelim.

Binlerce öğrencinin dünyanın farklı noktalarından Gazze’deki yaşıtlarıyla eğitim kardeşliği kurduğunu düşünelim.

Üniversitelerin belirli bölümlerinin Gazze’deki gençlere mentorluk yaptığını düşünelim.

Böyle bir çalışma yalnızca insani yardım olmaz. Aynı zamanda insanlığın vicdanının örgütlenmesi olur.

BİR NESLİ KAYBETMEK, BİR ÜLKENİN GELECEĞİNİ KAYBETMEKTİR

Savaşların en tehlikeli sonuçlarından biri kayıp nesiller meydana getirmesidir.

Yıllarca eğitimden uzak kalan çocuklar yetişkin olduklarında bunun ekonomik ve toplumsal sonuçları bütün ülkeyi etkileyebilir. İşsizlik artabilir. Yoksulluk kalıcılaşabilir.

Toplumsal travmalar nesilden nesile aktarılabilir. Umutsuzluk derinleşebilir.

Bu nedenle eğitim aslında savaş sonrasının en önemli barış politikalarından biridir.

Çünkü kalıcı barış sadece silahların susmasıyla kurulmaz.

Kalıcı barış; okulun kapısının açılmasıyla, öğretmenin sınıfa girmesiyle ve çocuğun yeniden gelecek hayali kurabilmesiyle başlar.

GAZZE’Yİ YENİDEN İNŞA ETMEK BETONLA BAŞLAMAZ

Bir gün savaş bitecek. Enkaz kaldırılacak. Yollar yeniden yapılacak.

Evler yeniden yükselecek. Okullar ve hastaneler yeniden inşa edilecek.

Fakat Gazze’nin gerçek yeniden yapılanması beton mikserleriyle başlamayacaktır.

İnsan yetiştirmekle başlayacaktır.

Bugün on yaşındaki çocuğa eğitim verebilirsek on beş yıl sonra Gazze’nin mühendisini yetiştirmiş olabiliriz.

Bugün küçük bir kız çocuğunun eğitimine devam etmesini sağlayabilirsek yarının doktoruna, öğretmenine veya bilim insanına ulaşmış olabiliriz. İşte bu yüzden eğitim yardımı geleceğe yapılan en uzun vadeli yatırımdır.

DÜNYAYA SORULMASI GEREKEN SORU

Dünya Gazze konusunda yıllardır büyük siyasi tartışmalar yürütüyor. Devletler açıklamalar yapıyor.

Diplomatlar toplantılar gerçekleştiriyor. Uluslararası kuruluşlar raporlar hazırlıyor.

Ama bütün bu büyük cümlelerin arasında küçük bir çocuğun çok basit bir sorusu kayboluyor:

“Ben ne zaman yeniden ders çalışacağım?”

Belki insanlığın önce cevap vermesi gereken soru budur. Çünkü çocuk bekleyemez. Diplomasi yıllarca sürebilir. Savaş yıllarca devam edebilir. Siyasi anlaşmazlıklar nesiller boyunca çözülemeyebilir. Ama sekiz yaşındaki bir çocuk sekiz yaşını yalnızca bir kez yaşayacaktır. On yaşındaki çocuk on yaşını yalnızca bir kez yaşayacaktır. Kaybedilen eğitim yılı takvimden silinip yeniden getirilemez.

SAVAŞ GEÇMİŞLERİNİ ALDI, GELECEKLERİNİ DE ALMASIN

Gazze’nin çocukları dünyadan merhamet dilenmiyor.

Onların istediği aslında bütün dünya çocuklarının sahip olması gereken en temel şeylerdir:

Yaşamak.

Öğrenmek.

Oynamak.

Hayal kurmak.

Ve büyümek.

Onlara yalnızca bugünü atlatacak yardımlar göndermek yetmez.

Onların yarınlarını da düşünmek zorundayız.

Bir çocuğun eline verilen kalem bazen yapılan en büyük insani yatırımdır.

Bir ekranın karşısında başlayan küçük bir ders, yıllar sonra bir doktorun, mühendisin veya öğretmenin hikâyesine dönüşebilir.

Çünkü bazı şehirler taşla yeniden kurulur.

Bazı toplumlar sermayeyle ayağa kaldırılır.

Ama bir milletin geleceği ancak eğitimli çocuklarla yeniden inşa edilir.

Gazze’nin binalarını yarın yeniden yapabiliriz.

Fakat çocuklarının kaybolan yıllarını yarın geri getiremeyiz.

Onun için bugün harekete geçmeliyiz.

Savaş geçmişlerini aldı.
Çocukluklarının bir bölümünü aldı.
Evlerini, okullarını, hatıralarını aldı.

Hiç değilse geleceklerini almasına izin vermeyelim. Çünkü bir çocuğun geleceğini kurtarmak, yalnızca bir insanı değil; onun kuracağı aileyi, yetiştireceği çocukları ve içinde yaşayacağı toplumu da kurtarmaktır. Ve belki de Gazze için bugün yapılabilecek en büyük iyiliklerden biri şudur:

Bombaların susturamadığı umudu, eğitimle yeniden konuşturmak.