Arzu ÜNAL
81 İl Gönül Elçileri
Platformu Genel Başkanı

İnsanlığın medeniyet yolculuğu yalnızca şehirlerin, devletlerin, savaşların ve büyük insanların hikâyesinden ibaret değildir.
Bu yolculuğun sessiz kahramanları da vardır.

İnsanın yükünü taşıyan, onu uzak diyarlara ulaştıran, savaş meydanlarında onunla ölümün karşısına çıkan, göç yollarında ailesini sırtında taşıyan ve yüzyıllar boyunca insanın kaderine ortak olan canlılar vardır.
Bu canlıların başında hiç kuşkusuz atlar gelir.

At, insanlık tarihinde yalnızca bir hayvan değildir.
Bazen bir yol arkadaşıdır.
Bazen bir savaş arkadaşıdır.
Bazen bir kurtarıcıdır.
Bazen özgürlüğün sembolüdür.

Bazen de insanın karakterini aynalayan sessiz bir öğretmendir.
Çünkü atla kurulan ilişki, sahiplikten önce güven, güçten önce merhamet, hâkimiyetten önce uyum gerektirir.

HAYVAN SEVGİSİ BİR TOPLUMUN VİCDAN SEVİYESİNİ GÖSTERİR

Bir toplumun gelişmişliğini yalnızca kişi başına düşen gelirle, yüksek binalarla, teknolojiyle veya ekonomik büyüklükle ölçemeyiz.
Asıl gelişmişlik; insanın kendisinden güçsüz olana nasıl davrandığında ortaya çıkar.
Çocuğa…
Yaşlıya…
Engelliye…
Doğaya…
Ve hayvanlara…

Merhamet gösterebilen toplum, vicdanını koruyabilmiş toplumdur.

Çünkü hayvan sevgisi aslında insanın kendi içindeki merhamet duygusunun dışarıya yansımasıdır.

Karşılık beklemeden bir canlıya su vermek, yaralı bir hayvana yardım etmek, aç bir canlının karnını doyurmak veya bir atın başını sevgiyle okşamak küçük davranışlar gibi görülebilir.
Oysa bunlar, insan karakterinin temel taşlarıdır.

Çocuklara hayvan sevgisi öğretmek bu nedenle yalnızca hayvanları koruma meselesi değildir.

Bu, geleceğin insanını yetiştirme meselesidir.
Merhametli çocuklardan merhametli toplumlar doğar.

TÜRK TARİHİNDE AT: BİR HAYVANDAN DAHA FAZLASI

Türk tarihini attan bağımsız anlatmak neredeyse mümkün değildir.

Orta Asya bozkırlarında yaşayan Türk toplulukları için at; ulaşım aracından çok daha büyük bir anlam taşıyordu.

At, hayatın merkezindeydi.

Çocuk yaşta ata binmeyi öğrenen Türkler, geniş bozkırlarda hareket kabiliyeti kazanıyor; savaşmayı, avlanmayı, yolculuk etmeyi ve hayatta kalmayı atlarıyla birlikte öğreniyordu.

Bozkır kültüründe at, özgürlüğün hareket hâline gelmiş şekliydi.

Türklerin hızlı hareket edebilmesi, uzak coğrafyalara ulaşabilmesi ve büyük devletler kurabilmesinde atlı kültürün büyük etkisi oldu.

Hunlardan Göktürklere, Selçuklulardan Osmanlılara kadar süvari geleneği Türk askeri tarihinin temel unsurlarından biri oldu.

Ancak burada gözden kaçırılmaması gereken önemli bir gerçek vardır:

İnsan ile at arasındaki bağ yalnızca askeri değildi.
Bu bağ aynı zamanda duygusaldı.

Bir savaşçı günlerce atıyla yol alırdı.
Aynı yağmurun altında ıslanırdı.
Aynı soğuğu yaşardı.
Aynı sıcakla mücadele ederdi.
Aynı tehlikenin içine girerdi.
İnsan yorulduğunda at taşırdı.

İnsan yaralandığında at beklerdi.
İnsan düştüğünde bazen at onun yanında kalırdı.

Bu yüzden at, birçok kültürde olduğu gibi Türk kültüründe de yalnızca bir araç değil, kader ortağı olarak görülmüştür.

SAVAŞ MEYDANLARININ SESSİZ KAHRAMANLARI

Tarih kitapları savaşları anlatırken çoğunlukla komutanların isimlerini yazar.
Orduların sayılarını yazar.

Kazanılan ve kaybedilen toprakları yazar.

Fakat savaşların sessiz kahramanları çoğu zaman satır aralarında kalır.

Binlerce at savaş meydanlarında insanlarla birlikte hayatını kaybetmiştir.

Çünkü savaşın yükünü yalnızca insanlar taşımadı.

Atlar da taşıdı.
Topları çektiler.
Yaralıları taşıdılar.
Habercileri kilometrelerce götürdüler.

Orduları uzak coğrafyalara ulaştırdılar.
Bazen sahibini savaş alanından çıkararak onun hayatını kurtardılar.

Bu nedenle tarih sadece insanların değil, hayvanların da büyük fedakârlıklarının tarihidir.

İnsanlığın kendi geçmişine karşı vefalı olması gerekiyorsa, bu sessiz kahramanları da hatırlaması gerekir.

ATIN ASALETİ NEREDEN GELİR?

Bir atın güzelliği yalnızca görünüşünde değildir.
Kaslı bedeninde…
Güçlü koşusunda…
Görkemli duruşunda…

Veya rüzgârda savrulan yelesinde değildir.

Atın gerçek asaleti karakterindedir.
At, güven ilişkisi kuran bir canlıdır.
İnsanın davranışlarını hisseder.
Ses tonunu ayırt eder.

Yaklaşımındaki sakinliği veya gerginliği anlayabilir.

Bu nedenle atla kurulan sağlıklı ilişki zorlamayla değil, güvenle gelişir.

Aslında burada insanın öğrenmesi gereken çok önemli bir ders vardır:

Gerçek güç, karşısındakini korkutmak değil; ona güven verebilmektir.

Bu yalnızca hayvanlarla ilişkide değil, toplum hayatında da geçerlidir.

Ailede…
Eğitimde…
Yönetimde…
Siyasette…
Devlet anlayışında…

Gücü elinde bulunduranın görevi ezmek değil, korumaktır.
Atların bize öğrettiği en büyük derslerden biri de budur.

GÜÇ MERHAMETLE BİRLEŞMEDİĞİNDE TEHLİKELİDİR

İnsanlık tarihindeki birçok trajedinin temelinde kontrolsüz güç vardır.
İnsan kendisini doğanın sahibi gördüğünde ormanları yok eder.

Hayvanları yalnızca ekonomik değer olarak gördüğünde onları sömürür.
Suyu sınırsız bir kaynak zannettiğinde tüketir.

Toprağı yalnızca kazanç alanı gördüğünde çölleştirir.

Oysa insan doğanın sahibi değil, emanetçisidir.

Hayvanlar da bu büyük hayat zincirinin bir parçasıdır.

Dolayısıyla güçlü olmak bize sınırsız tasarruf hakkı vermez.
Tam tersine daha büyük sorumluluk yükler.

Bir toplumun gerçek medeniyet seviyesi tam da burada ortaya çıkar.
Gücünü ne kadar merhametle kullanabiliyor?

ÇOCUKLARIMIZA HAYVAN SEVGİSİNİ ÖĞRETMELİYİZ

Bugün eğitim sistemleri çocuklara matematik öğretiyor.

Fen bilgisi öğretiyor.
Teknoloji öğretiyor.
Yabancı dil öğretiyor.
Bunların hepsi elbette önemlidir.

Ancak geleceğin dünyasında yalnızca bilgili insanlara değil, vicdanlı insanlara da ihtiyacımız vardır.

Bu nedenle çocukların doğayla ve hayvanlarla bağ kurması son derece değerlidir.
Bir çocuk ata dokunduğunda yalnızca bir hayvanı tanımaz.

Sabretmeyi öğrenir.
Korkusunu yönetmeyi öğrenir.
Canlıya saygı göstermeyi öğrenir.
Sorumluluk duygusu gelişir.
Empati kurmayı öğrenir.

Bu nedenle özellikle çocukların hayvanlarla güvenli ve bilinçli şekilde buluşabileceği eğitim programları yaygınlaştırılmalıdır.

STRATEJİK BİR ÖNERİ: MERHAMET VE DOĞA EĞİTİMİ

Türkiye geleceğe hazırlanırken eğitim politikalarında merhamet, doğa ve hayvan sevgisi daha güçlü biçimde yer almalıdır.

Bu yalnızca duygusal bir yaklaşım değildir.
Aynı zamanda toplumsal huzurun yatırımıdır.

Okullarda çocukların doğayla daha fazla temas kurduğu programlar oluşturulabilir.

Hayvan bakım merkezlerine kontrollü ziyaretler yapılabilir.

Atçılık kültürünün yaşatıldığı çiftlikler ve merkezler eğitim alanına dönüştürülebilir.

Çocuklara hayvanlara yaklaşım, doğaya saygı ve canlıların yaşam hakkı konusunda bilinç kazandırılabilir.

Hatta şehirlerde “Merhamet ve Doğa Eğitim Merkezleri” kurulması uzun vadeli bir toplumsal proje olarak ele alınabilir.
Burada çocuklar yalnızca hayvanları tanımaz.
Merhameti yaşayarak öğrenir.

TÜRKİYE ATÇILIK KÜLTÜRÜNÜ YENİDEN CANLANDIRABİLİR

Türk tarihinin önemli unsurlarından biri olan at kültürü bugün yalnızca yarış veya spor alanına sıkıştırılmamalıdır.

Atçılık kültürü aynı zamanda tarih, turizm, eğitim ve kültürel diplomasi alanında büyük bir potansiyele sahiptir.

Türk devletleri arasında ortak atlı spor organizasyonları düzenlenebilir.

Geleneksel Türk atçılığı festivalleri geliştirilebilir.

Gençler için binicilik ve doğa kampları oluşturulabilir.

Tarihi süvari kültürü müzeler ve açık hava merkezleriyle yaşatılabilir.

Türk Dünyası’nın farklı bölgelerindeki at ırkları, binicilik gelenekleri ve atlı sporlar ortak kültürel miras olarak tanıtılabilir.

Çünkü kültür yalnızca kitaplarda korunmaz.
Yaşatıldığında geleceğe taşınır.

ŞEHİRLER BÜYÜRKEN ÇOCUKLAR DOĞADAN UZAKLAŞIYOR

Modern şehir hayatının görünmeyen sorunlarından biri de budur.
Çocuklar beton binaların arasında büyüyor.

Toprağa daha az dokunuyor.
Hayvanlarla daha az temas ediyor.
Doğayı ekranlardan tanıyor.
Atı videoda görüyor.
Koyunu çizgi filmde görüyor.

Bir ağacın mevsim boyunca nasıl değiştiğini çoğu zaman gözlemleyemiyor.

Bu kopuş uzun vadede yalnızca çevre sorunları doğurmaz.

İnsan ile doğa arasındaki duygusal bağı da zayıflatır.

Bu nedenle geleceğin şehir planlamasında yalnızca yollar ve binalar değil, insan ile doğa arasındaki bağ da düşünülmelidir.

ATIN GÖZLERİNDEKİ SESSİZLİK

Bir atın gözlerine dikkatle baktığınızda farklı bir sakinlik görürsünüz.
O gözlerde yüzyılların yolculuğu vardır.
Bozkırların rüzgârı vardır.
Göç yollarının tozu vardır.
Savaş meydanlarının sessizliği vardır.

İnsanla kurulmuş binlerce yıllık bir ortaklığın izi vardır.
Belki de bu nedenle insanlar atların yanında farklı bir huzur hisseder.

Çünkü bazı dostlukların konuşmaya ihtiyacı yoktur.

Bazı bağlar kelimelerle kurulmaz.
Bakışla kurulur.
Dokunuşla kurulur.
Güvenle kurulur.

GERÇEK ASALET GÜCÜNÜ MERHAMETLE TAŞIYABİLMEKTİR

At bize önemli bir hakikati hatırlatır.
Güçlü olabilirsin.
Hızlı olabilirsin.
Görkemli olabilirsin.

Ama bütün bunların anlam kazanması için karakter gerekir.

İnsan için de durum aynıdır.
Makam sahibi olmak asalet değildir.
Zengin olmak asalet değildir.
Güçlü olmak asalet değildir.

Gerçek asalet;
güçsüzü koruyabilmektir.
Merhamet gösterebilmektir.
Vefa gösterebilmektir.
Ve sahip olduğun gücü iyilik için kullanabilmektir.

ATLAR BİZE İNSANLIĞI HATIRLATIYOR

Atlar binlerce yıl boyunca insanlığın yükünü taşıdı.

Orduları taşıdı.
Aileleri taşıdı.
Göçleri taşıdı.
Yaralıları taşıdı.
Bazen medeniyetleri taşıdı.
Fakat belki de en önemlisi, insanın umutlarını taşıdı.
Bugün artık motorlu araçlarımız var.
Uçaklarımız var.
Hızlı trenlerimiz var.
Teknolojimiz var.

Ancak insanlığın hâlâ ihtiyaç duyduğu şey değişmedi:

Sadakat.
Vefa.
Güven.
Merhamet.
Atların bize bıraktığı en büyük miras belki de budur.

Güvenene sadık kal. Sana iyilik yapana vefa göster.

Gücünü zulüm için değil, korumak için kullan.

Ve sevgiyi karşılık beklemeden yaşat.

Çünkü bir medeniyet yalnızca ne kadar güçlü olduğuyla değil, o gücü ne kadar vicdanla taşıdığıyla hatırlanır.

Atların yürüyüşünde özgürlük, gözlerinde sadakat, duruşlarında asalet vardır.

Ve onların insanlık tarihindeki sessiz yolculuğu bize hâlâ aynı hakikati fısıldamaktadır:

Gerçek asalet, güçlü olmak değil; gücünü merhametle taşıyabilmektir.