Arzu ÜNAL

Devletlerin büyüklüğü yalnızca yüzölçümüyle, nüfusuyla, bütçesiyle, ordusuyla veya sahip olduğu doğal kaynaklarla ölçülmez. Bunların tamamı önemlidir; fakat bütün bu imkânları anlamlı bir güce dönüştüren asıl unsur insandır.

Bir ülke ne kadar kaliteli insan yetiştiriyorsa, geleceğe o kadar sağlam yürür. Bilim insanı, öğretmen, mühendis, doktor, asker, diplomat, sanatçı, girişimci, hukukçu, devlet adamı ve ahlaklı vatandaş yetiştiremeyen bir devletin sahip olduğu servet, uzun vadede onu ayakta tutmaya yetmez. Çünkü petrol bitebilir, maden tükenebilir, fabrikalar eskiyebilir, silahların teknolojisi geride kalabilir. Fakat iyi yetişmiş insan, yeni kaynak bulur, yeni teknoloji üretir, yeni kurumlar kurar ve gerektiğinde devleti yeniden ayağa kaldırır.

Bu nedenle bir devletin en büyük stratejik yatırımı insan yetiştirmektir.

Devletin Hazinesi Toprağın Altında Değil, Sınıflardadır

Yıllarca ülkelerin zenginliğini yer altındaki kaynaklarla ölçtük. Petrolü olan güçlüdür, doğalgazı olan zengindir, madenleri olan avantajlıdır denildi. Fakat çağımız başka bir gerçeği ortaya koydu:

Asıl zenginlik yer altında değil, insanın zihnindedir.

Topraktan çıkan bir maden satıldığında azalır. Bilgi ise kullanıldıkça çoğalır. Bir ton demirin ekonomik değeri bellidir. Fakat o demirden motor, uçak, uydu, robot veya savunma sistemi yapabilecek mühendis yetiştirmişseniz, aynı ham maddeyi kat kat değerli hâle getirirsiniz. Dolayısıyla devletlerin geleceği maden rezervlerinden önce insan rezervlerine bağlıdır.

Eğitim Sadece Diploma Vermek Değildir

Burada önemli bir ayrım yapmak gerekir.

Okul açmak başka şeydir, insan yetiştirmek başka.

Diploma vermek başka şeydir, nitelik kazandırmak başka.

Gerçek eğitim sistemi yalnızca sınav kazanan gençler üretmez.

Sorgulayan, düşünen, araştıran, üreten, sorumluluk alan, ahlak sahibi ve ülkesine karşı görev bilinci taşıyan insanlar yetiştirir.

Bir devlet milyonlarca üniversite mezununa sahip olabilir. Fakat bu insanların yeteneklerini kullanabileceği bir sistem kurulamıyorsa sayı tek başına güç değildir.

Mesele:

Kaç mezun verdiğiniz değil, nasıl insan yetiştirdiğinizdir.

İnsan Yetiştirmek Bir Nesillik Proje Değildir

Devlet aklı günlük düşünmez.

Bugün verilen bir eğitim kararının gerçek sonucu bazen yirmi veya otuz yıl sonra ortaya çıkar.

Bugünün ilkokul öğrencisi yarının mühendisidir.

Bugünün genç öğretmeni yarının binlerce öğrencisinin karakterini şekillendirecektir.

Bugün desteklenen genç araştırmacı, yirmi yıl sonra ülkenin stratejik teknolojisini geliştirebilir.

Bu nedenle eğitim politikaları seçim dönemlerinin değil, devlet stratejisinin konusu olmalıdır.

Hükûmetler değişebilir.

Bakanlar değişebilir.

Programlar yenilenebilir.

Ancak devletin insan yetiştirme ülküsü değişmemelidir.

Öğretmen: Devletin Geleceğini İnşa Eden Stratejik Güç

Bir ülke gerçekten kalkınmak istiyorsa öğretmeni merkeze koymalıdır.

Çünkü Cumhurbaşkanını da mühendisini de doktorunu da generalini de bilim insanını da yetiştiren ilk büyük kurum okuldur.

Bu sebeple öğretmen yalnızca ders anlatan kamu görevlisi değildir.

Öğretmen, devletin gelecekteki insan kaynağını şekillendiren stratejik aktördür.

Nitelikli öğretmen yetiştirmeyen ülkeler, ilerleyen yıllarda nitelikli insan bulmakta zorlanır.

Bir ülkenin geleceğine bakmak isteyen kişi yalnızca parlamentoya veya fabrikalara bakmamalıdır.

İlkokullarına ve öğretmenlerine bakmalıdır.

Çünkü gelecek orada hazırlanır.

Liyakat Olmadan İnsan Sermayesi Güce Dönüşmez

İnsan yetiştirmek yetmez.

Yetiştirilen insanı doğru yerde değerlendirmek gerekir.

Çünkü liyakatin olmadığı ülkelerde en parlak gençler zamanla sistemden uzaklaşır.

Çalışan ile çalışmayanın, bilen ile bilmeyenin, üreten ile üretmeyenin arasında fark kalmazsa toplumun enerjisi zayıflar.

Devlet şu mesajı vermelidir:
Çalışırsan, öğrenirsen, üretirsen ve hak edersen önün açılacaktır.

Bu güven oluşmadığında yetenekli gençlerin bir bölümü başka ülkelere yönelir.

Beyin göçünün temel meselelerinden biri de budur.

Bir ülkenin yetiştirdiği insanları başka devletlere kaptırması yalnızca nüfus kaybı değildir; yıllarca yapılan eğitim yatırımının da kaybedilmesidir.

Devletin Gücü Üniversite Sayısıyla Değil, Üretilen Bilgiyle Ölçülür

Üniversite açmak önemlidir. Ancak üniversitelerin esas görevi bina çoğaltmak değil, bilgi üretmektir.

Bir devlet kendisine şu soruları sormalıdır:

Kaç bilim insanımız dünya çapında araştırma yapıyor?

Kaç patent üretiyoruz?

Kaç teknoloji geliştiriyoruz?

Kaç küresel marka çıkarabiliyoruz?

Kaç genç bilimsel araştırmaya yöneliyor?

Kaç üniversitemiz sanayiyle birlikte çalışıyor?

Çünkü üniversiteler yalnızca diploma dağıtan kurumlara dönüşürse ülkenin stratejik kapasitesi gelişmez.

Üniversite, devletin bilgi fabrikası olmalıdır.

Savunma Sanayisinin Arkasında da İnsan Vardır

Bir ülkenin savaş uçağı, insansız hava aracı, füze, radar veya uydu yapabilmesi yalnızca büyük bütçelerle mümkün değildir.

Bunları tasarlayacak mühendis gerekir.

Yazılım geliştirecek genç gerekir.

Malzeme bilimi bilen araştırmacı gerekir.

Üretim yapacak teknisyen gerekir.

Projeyi yönetecek yönetici gerekir.

Dolayısıyla savunma sanayisinin görünmeyen cephanesi insan beynidir.

Silah satın alabilirsiniz.

Fakat stratejik bağımsızlık satın alınamaz.

Onu ancak kendi insanınızı yetiştirerek kazanabilirsiniz.

Ekonominin Motoru da İnsan Kalitesidir

Düşük nitelikli iş gücüne dayanan ekonomilerin belirli bir sınırı vardır.

Gerçek kalkınma yüksek katma değer üretmekle mümkündür.

Bunun yolu da eğitimli insanlardan geçer.

Bir ülke yalnızca başka ülkelerin tasarladığı ürünleri üretiyorsa ekonomik zincirin alt basamaklarında kalır.

Fakat teknolojiyi tasarlayan, markayı kuran, patenti alan ve standardı belirleyen ülke yukarı çıkar.

Bu nedenle ekonomik kalkınmanın başlangıç noktası sanayi bölgesi değil, insan yetiştirme sistemidir.

Ahlaklı İnsan Yetiştirmeden Büyük Devlet Kurulamaz

İnsan yetiştirmeyi yalnızca teknik eğitim olarak görmek de büyük yanılgıdır.

Çok bilgili fakat ahlaksız insanlar yetiştirirseniz, bilgi devletin lehine değil aleyhine de kullanılabilir.

Bu nedenle güçlü devlet:

Bilgili insan,

çalışkan insan,

dürüst insan,

adalet duygusu gelişmiş insan,

vatanına ve insanlığa karşı sorumluluk taşıyan insan yetiştirmelidir.

Çünkü medeniyet yalnızca teknoloji değildir.

Teknolojiyi hangi amaçla kullandığınız da medeniyetin ölçüsüdür.

Çocuklardan Başlayan Uzun Vadeli Devlet Politikası

İnsan yetiştirme politikası üniversitede başlamaz.

Ailede başlar.

Anaokulunda devam eder.

İlkokulda karakter kazanır.

Ortaöğretimde yön bulur.

Üniversitede uzmanlaşır.

Meslek hayatında olgunlaşır.

Bu nedenle devlet bütün sistemi birbirine bağlı düşünmelidir.

Çocukların beslenmesinden okul öncesi eğitime, öğretmen kalitesinden mesleki eğitime, üniversitelerden araştırma merkezlerine kadar bütün zincir aynı stratejik hedefe bağlanmalıdır:

Nitelikli insan yetiştirmek.

En Yetenekli Gençler Erken Yaşta Bulunmalıdır

Geleceğin büyük devletleri yetenek avcılığı yapan devletler olacaktır.

Matematikte üstün yetenekli çocuk bulunmalı.

Müziğe kabiliyeti olan desteklenmeli.

Sporda başarılı genç keşfedilmeli.

Bilime meraklı öğrenci laboratuvarla buluşturulmalı.

Diplomasiye, dile, tarihe veya mühendisliğe yatkın gençlerin önü açılmalıdır.

Her çocuğu aynı kalıba sokmak yerine yeteneğini keşfetmek gerekir.

Çünkü insan sermayesinin en büyük kaybı, keşfedilmemiş yetenektir.

Dünya Artık Beyinler Arasında Yarışıyor

Geçmişte devletler toprak için savaşıyordu.

Bugün büyük mücadelelerden biri yetenekli insanlar içindir.

Amerika, Avrupa, Çin ve dünyanın yükselen ekonomileri başarılı mühendisleri, bilim insanlarını, girişimcileri ve araştırmacıları kendi ülkelerine çekmeye çalışıyor.

Bu tesadüf değildir.

Çünkü dünyada artık yalnızca sermaye dolaşmıyor.

Beyinler de dolaşıyor.

Dolayısıyla Türkiye gibi büyük hedefleri bulunan ülkeler yalnızca gençlerini yetiştirmekle kalmamalı; onları ülkede tutabilecek bilimsel, ekonomik ve sosyal ortamı da oluşturmalıdır.

Hatta dünyanın farklı bölgelerindeki başarılı insanları ülkeye çekebilecek merkezler kurmalıdır.

2050’nin Gücü Bugünün Çocuklarından Çıkacaktır

Devlet planlamasının en önemli sorularından biri şudur:

2050 yılında nasıl bir Türkiye istiyoruz?

Teknoloji üreten mi?

Teknoloji satın alan mı?

Bilim geliştiren mi?

Bilimi takip eden mi?

Küresel markalar çıkaran mı?

Başka ülkelerin markalarının pazarı olan mı?

Bu soruların cevabı bugün verilecek eğitim kararlarına bağlıdır.

2050’nin mühendisleri bugün okullardadır.

2050’nin generalleri bugün gençtir.

2050’nin bilim insanları bugün laboratuvarla yeni tanışmaktadır.

2050’nin devlet adamları bugün eğitim almaktadır.

Dolayısıyla gelecek beklenmez.

Gelecek yetiştirilir.

Türkiye İçin Stratejik İnsan Yetiştirme Seferberliği

Türkiye önümüzdeki dönemde insan yetiştirmeyi millî güvenlik meselesi kadar önemli görmelidir.

Bunun için uzun vadeli bir Millî İnsan Kaynağı Stratejisi oluşturulmalıdır.

2035, 2050 ve 2071 hedefleri belirlenmelidir.

Türkiye’nin kaç mühendise, kaç doktora, kaç öğretmene, kaç araştırmacıya, kaç dil uzmanına, kaç yazılımcıya ve hangi yeni mesleklere ihtiyaç duyacağı bugünden hesaplanmalıdır.

Yapay zekâdan kuantum teknolojilerine, biyoteknolojiden uzay çalışmalarına, enerjiden savunma sanayisine kadar stratejik alanlarda çocuk yaşlardan başlayan özel eğitim programları kurulmalıdır.

Devlet insanını rastlantıyla değil, planla yetiştirmelidir.

Büyük Devlet Çok İnsanlı Değil, Nitelikli İnsanlı Devlettir

Nüfus tek başına güç değildir.

Bir milyar insanınız olabilir ancak bu nüfusu eğitemezseniz büyük sorunlarla karşılaşırsınız.

Buna karşılık daha küçük nüfuslu bir ülke, insan kaynağını iyi yetiştirerek teknoloji, ekonomi ve bilim alanlarında dünya çapında söz sahibi olabilir.

Bu nedenle mesele nüfusun büyüklüğü değil, nüfusun niteliğidir.

Devletin gerçek zenginliği bankadaki para değildir.

Yetiştirdiği insandır.

Devletin Gerçek Fabrikası İnsandır

Büyük devlet kurmak isteyen milletler önce büyük insan yetiştirmek zorundadır.

Çünkü iyi insan iyi kurum kurar.

İyi kurum güçlü devlet oluşturur.

Güçlü devlet de milletini geleceğe taşır.

Bir devletin ordusunu görmek istiyorsanız kışlasına bakabilirsiniz.

Ekonomisini görmek istiyorsanız fabrikalarına bakabilirsiniz.

Fakat geleceğini görmek istiyorsanız okullarına, öğretmenlerine, gençlerine ve yetiştirdiği insanlara bakın.

Çünkü bir devletin yarın ne olacağını anlamanın en doğru yolu, bugün nasıl insan yetiştirdiğine bakmaktır.

Petrolünüz olmayabilir.

Altın madeniniz olmayabilir.

Doğalgazınız olmayabilir.

Fakat iyi yetişmiş milyonlarca insanınız varsa bütün bunları aşabilecek bir güce sahipsiniz.

Asıl stratejik kaynak insandır.

Asıl millî servet insandır.

Asıl bağımsızlık insan yetiştirebilmektir.

Ve tarihin değişmeyen kuralı şudur:

Bir devlet ne kadar nitelikli insan yetiştirirse o kadar yükselir; insanını ihmal ettiği gün ise sahip olduğu bütün maddi güce rağmen gerilemeye başlar.

Çünkü devletlerin gerçek gücü kasalarında değil, insanlarının aklında, ahlakında, bilgisinde ve yetişmişliğindedir.