Arzu ÜNAL
Bir ülkenin savunma gücü, tehlikeyi ne kadar erken gördüğü ve ona ne kadar etkili cevap verebildiğiyle ölçülür. Bugün bu cevabın verildiği alanlardan biri de gözümüzle göremediğimiz elektromanyetik dünyadır.
ASELSAN’ın geliştirdiği EJDERHA, bu dünyanın Türkiye açısından taşıdığı önemi gösteren dikkat çekici bir başarıyla gündemimize girdi. Şirketin 15 Kasım 2026’da kamuoyuna yansıyan açıklamasına göre, kuruluşunun 51. yılını temsilen aynı anda havalandırılan 51 dron, sistem tarafından saniyeler içerisinde etkisiz hâle getirildi. Füze kullanılmadan gerçekleştirilen bu gösterim, sürü dron tehdidine karşı millî mühendisliğin ulaştığı seviyeyi ortaya koydu.
Bu gelişmeyi değerlendirirken sorulması gereken soru şudur: Türkiye bu başarıyı nasıl kalıcı bir teknolojik ve stratejik üstünlüğe dönüştürecektir?
SAVUNMANIN DEĞİŞEN DENGESİ
Savunma planlamasının önündeki güçlüklerden biri, düşük maliyetle üretilebilen tehditlere karşı sürdürülebilir bir koruma sağlamaktır. Aynı anda çok sayıda hedefle karşılaşan bir savunma sisteminin tespit, karar verme ve müdahale kapasitesi büyük önem kazanır.
Her tehdide pahalı bir önleyiciyle karşılık vermek, uzun süreli mücadelelerde ağır bir yük oluşturabilir. Dolayısıyla mesele, hedefi vurmanın yanında savunmayı devam ettirebilmektir.
Benim değerlendirmeme göre EJDERHA’nın stratejik değeri burada belirginleşiyor: Çoklu tehditlere karşı elektromanyetik müdahale seçeneği, savunma planlamasına yeni bir imkân kazandırıyor.
Elbette mühimmat kullanılmaması, sistemin maliyetsiz çalıştığı anlamına gelmez. Enerji, bakım, altyapı ve personel ihtiyacı devam eder. Ancak savunmanın ekonomik sürdürülebilirliğini güçlendirebilecek her teknoloji, ülkenin direnme kapasitesine katkı sağlayabilir.
ELEKTRONİĞE BAĞIMLI TEHDİDE ELEKTROMANYETİK CEVAP
EJDERHA/AD 200 için yayımlanan ASELSAN ürün dokümanı, sistemin yüksek güçlü elektromanyetik dalgalarla mini ve mikro İHA’ların elektronik sistemlerini hedef aldığını belirtiyor. Elektronik devreler üzerinde baskılama, yeniden başlatma, etkisizleştirme veya hasar oluşturma gibi etkiler tanımlanıyor. Burada hedeflenen, hava aracının görevini sürdürmesini sağlayan elektronik işleyiştir.
Bu yaklaşım, teknolojinin kendi içinde taşıdığı bir gerçeği hatırlatıyor: Elektronik sistemler kabiliyet kazandırırken korunması gereken hassasiyetler de oluşturur.
Savunma yarışında başarı, karşı tarafın kullandığı teknolojiyi anlamaktan geçer. Bunun için fizik bilgisi, elektronik mühendisliği, yazılım, üretim ve saha tecrübesinin aynı hedef etrafında buluşması gerekir.
“DÜNYADA İLK” İFADESİNİ DOĞRU ANLAMAK
Millî başarılarımıza sahip çıkarken kullandığımız ifadelerin doğruluğuna da özen göstermeliyiz.
ASELSAN Genel Müdürü Ahmet Akyol, açıklamasında EJDERHA’yı, 51 dronu füze ve mühimmat kullanmadan tek tuşla düşürmeyi başaran dünyadaki ilk sistem olarak nitelendiriyor. Bu ifadeyi, açıklanan gösterimin sayısı ve koşulları kapsamında aktarmak gerekir.
Elektromanyetik sistemlerin veya elektromanyetik dalgalarla sürü dron etkisizleştirmenin dünyada ilk kez Türkiye tarafından gerçekleştirildiğini söylemek ise doğru olmaz. ABD Hava Kuvvetleri Araştırma Laboratuvarı, THOR adlı yüksek güçlü mikrodalga sisteminin Nisan 2023’te çoklu dron hedeflerine karşı gösterim yaptığını daha önce duyurmuştu.
Dolayısıyla 51 hedefe ilişkin dünya ilki iddiasını ASELSAN’a atıfla vermeli; bunu bağımsız olarak doğrulanmış, bütün koşulları karşılaştırılmış evrensel bir rekor gibi sunmamalıyız.
Türkiye’nin başarısı, sağlam bilgiyle anlatıldığında daha güçlüdür. Teknik doğruluk, millî gururun itibarını korur.
YOL KENARINDAKİ TEHDİTTEN GÖKYÜZÜNDEKİ TEHDİDE
EJDERHA adını taşıyan çözümleri değerlendirirken görev farklarını da gözetmek gerekiyor. ASELSAN’ın ürün listesinde, EYP düzeneklerinin tespiti ve zararsız hâle getirilmesine yönelik EJDERHA ile İHA tehdidine yönelik EJDERHA/AD 200 ayrı ürünler olarak yer alıyor. Bu nedenle EYP tespitine ilişkin bir alt sistemin özelliklerini doğrudan bütün anti-dron modellerine mal etmek doğru değildir. ASELSAN
Paylaşılan EYP çözümü tanımında NLJD, elektronik bileşen içeren gizlenmiş düzeneklerin tespitiyle ilişkilendiriliyor. Burada tespit ile etkisizleştirme, birbirini tamamlayan farklı görevlerdir.
Bu ayrımın insani karşılığı çok büyüktür: Tehdidi erken fark etmek, personele zaman ve güvenli mesafe kazandırabilir.
Savunma teknolojisinin değeri, koruduğu insan hayatında karşılık bulur. Görevden sağ dönen bir personel, güvenle geçilen bir yol, korunabilen bir tesis; mühendislik emeğinin toplumdaki gerçek anlamıdır.
TEK SİSTEMDEN ORTAK SAVUNMA KABİLİYETİNE
Hiçbir sistemin başarısı, bütün tehditleri her koşulda ortadan kaldırdığı şeklinde yorumlanmamalıdır. Bir gösterimde elde edilen sonuç, farklı hedefler ve saha koşulları için sürdürülecek doğrulamanın yerini tutmaz.
Stratejik hedef; tespit eden, takip eden, karar veren ve uygun müdahale aracını seçen unsurların birlikte çalışması olmalıdır.
ASELSAN’ın Mayıs 2026 tarihli açıklamasında EJDERHA 210’un radar, elektro-optik ve müdahale kabiliyetlerinin geliştirildiği belirtiliyor. Bu gelişim çizgisi, tek başına etki üretmenin yanında tehdidi bulma ve izleme kabiliyetinin de önemini gösteriyor. ASELSAN
Türkiye açısından asıl kazanım, bu teknolojileri sürdürülebilir bir savunma bütünlüğü içinde kullanabilmek olacaktır.
BİR TUŞUN ARKASINDAKİ İNSANLAR
Kamuoyu sonucu birkaç saniyelik görüntüyle izler. O görüntünün arkasında ise yıllarca çalışan mühendisler, teknisyenler, araştırmacılar, üretim ekipleri ve test personeli bulunur.
Bu yüzden “tek tuş” ifadesi, uzun bir emeğin son anını anlatır.
Türkiye’nin önündeki sorumluluk, bu emeği çoğaltmaktır. Gençlere güçlü bir temel bilim eğitimi vermek, araştırma ortamı sağlamak, nitelikli insanları üretimin içinde tutmak ve kurumsal birikimi korumak zorundayız.
Bugünün başarısını yarına taşıyacak olan, aynı soruya yeniden ve daha iyi cevap verebilen insan kaynağıdır.
TÜRKİYE’NİN GELECEĞİNE YATIRIM
EJDERHA’nın ortaya koyduğu kabiliyet, Türkiye’nin yüksek teknoloji geliştirme iradesinin dikkat çekici örneklerinden biridir. Bundan sonra başarıyı derinleştirecek olan; farklı koşullarda doğrulama, güvenilir üretim, sürekli geliştirme ve yetişmiş insan gücüdür.
Millî özgüvenimizi bu temeller üzerinde büyütmeliyiz. Başarılarımızı doğru anlatmalı, eksiklerimizi çalışarak tamamlamalı, gençlerimize ulaşabilecekleri daha ileri hedefler göstermeliyiz.
Çünkü bir ülkenin geleceğini güvence altına alan en büyük güç, ihtiyaç duyduğu teknolojiyi kendi aklıyla geliştirebilen nesillerdir.
EJDERHA’nın ardından bakmamız gereken ufuk budur: Bilgiyi koruma gücüne, mühendisliği millî güvene dönüştüren bir Türkiye.
