Arzu ÜNAL – BGSAM Başkan Yardımcısı

Bulgaristan, 25 Ekim 2026’da cumhurbaşkanını seçmek üzere sandığa gidiyor.

Artık elimizde söylenti değil, Merkez Seçim Komisyonu’nun resmî listesi var.

CİK’in kura sonucunda kesinleşen pusulasında tam 27 cumhurbaşkanı–cumhurbaşkanı yardımcısı çifti bulunuyor. Pusula numaraları Bulgaristan’ın tamamında ve ülke dışındaki sandıklarda aynı olacak.

Liste uzun.

1 numarada Georgi Dimov–Dimitar Şivikov,
4 numarada Andrey Gyurov–Georgi Kandev,
11 numarada Kostadin Kostadinov–Petar Volgin,
17 numarada Radostin Vasilev–Krasimir Manov,
18 numarada Ivan Hristanov–Stoyanka Çerkezova,
19 numarada İvelin Mihaylov–Yuliana Mateeva,
22 numarada Nikolay Nençev–Tsveta Kirilova ve
25 numarada İliyana Yotova–Kiril Valçev bulunuyor.
Bunların tamamı CİK’in resmî seçim kayıtlarında yer alıyor.

Tam 54 isim…

İşte ben bu listeye baktığımda başka bir soru soruyorum:

Bulgaristan Türkleri nerede?

MESELE BİR TÜRK İSMİ ARAMAK DEĞİL

Bu soruyu yanlış anlamamak gerekir.

Ben 54 kişinin isimlerini tek tek inceleyip “Hangisinin adı Türkçe?” diye sormuyorum.

Çünkü mesele bundan çok daha büyüktür.

Bir insanın etnik kimliği yalnızca isminden çıkarılamaz.

Ayrıca demokratik temsil, yalnızca etnik köken üzerinden de ölçülemez.

Benim sorduğum soru şudur: Bulgaristan’ın köklü Türk toplumunun meseleleri,
beklentileri ve geleceği bu cumhurbaşkanlığı yarışının neresindedir?

İşte tartışılması gereken budur.

27 ADAY, 54 İSİM VE BÜYÜK BİR TEMSİL SORUSU

Cumhurbaşkanlığı makamı herhangi bir parti genel başkanlığı değildir.

Cumhurbaşkanı seçildiği andan itibaren yalnızca kendisine oy verenlerin değil,
Bulgaristan Cumhuriyeti’nin bütün vatandaşlarının cumhurbaşkanıdır.

Dolayısıyla mesele şudur:

Kırcaali’nin cumhurbaşkanı kim olacak?

Razgrad’ın?

Şumnu’nun?

Silistre’nin?

Cebel’in?

Mestanlı’nın?

Rodop köylerinin?

Türkiye’de, Almanya’da, Belçika’da yaşayan Bulgaristan vatandaşlarının?

Cumhurbaşkanlığı makamının gerçek büyüklüğü tam burada ortaya çıkar.

Sofya’daki Cumhurbaşkanlığı Sarayı’nın kapısı devletin bütün vatandaşlarına aynı uzaklıkta olmalıdır.

YOTOVA’NIN 25 NUMARASI

Resmî pusulada İliyana Yotova ve Kiril Valçev 25 numarayla yer alıyor.

CİK kayıtlarına göre Yotova–Valçev çifti bir inisiyatif komitesi tarafından bağımsız aday olarak gösterildi. Komitenin CİK’e sunduğu kuruluş başvurusunda farklı toplumsal kesimlerden 149 seçmenin imzası bulunuyor.

Yotova’nın kamuoyu araştırmalarında güçlü bir başlangıç konumunda gösterildiğini biliyoruz.

Fakat seçim henüz yapılmadı.

Dolayısıyla bugün hiç kimse için “kazandı” denilemez.

Asıl konuşmamız gereken başka bir şeydir:

Yotova’nın kampanyasının bütün Bulgaristan’a hitap etme iddiası nasıl somutlaşacak?

Aynı soru Gyurov’a da sorulmalıdır.

Hristanov’a da.

Mihaylov’a da.

Kostadinov’a da.

Nençev’e de.

Diğer 22 cumhurbaşkanı adayına da.

27 ADAYA AYNI 10 SORU SORULMALI

Bulgaristan Türkleri açısından bence seçim kampanyasının bundan sonraki bölümünde kişilerden çok talepler konuşulmalıdır.

Bütün adayların önüne aynı sorular konulmalıdır:

1. Bulgaristan’daki Türklerin eşit vatandaşlığı konusunda yaklaşımınız nedir?

2. Cumhurbaşkanlığı danışmanları arasında Türk toplumunu ve Türklerin yoğun yaşadığı bölgeleri bilen isimlere yer verecek misiniz?

3. Türklerin yoğun yaşadığı Kırcaali, Razgrad, Şumnu, Silistre ve diğer bölgelerde ekonomik kalkınma ve gençlerin göçü konusunda hangi politikaları destekleyeceksiniz?

4. Türkçe’nin kültürel ve eğitim alanındaki geleceğine nasıl bakıyorsunuz?

5. Bulgaristan’daki camilerin, mezarlıkların, vakıf eserlerinin ve Türk-İslam kültür mirasının korunması konusunda nasıl bir devlet politikası savunuyorsunuz?

6. 1984–1989 dönemindeki zorla isim değiştirme politikalarının hafızasının korunması ve mağdurların hatırasının yaşatılması konusunda ne düşünüyorsunuz?

7. Türkiye ve Avrupa ülkelerinde yaşayan Bulgaristan vatandaşlarını ülkenin geleceğine nasıl dahil edeceksiniz?

8. Devlet kurumlarında fırsat eşitliğini nasıl güçlendireceksiniz?

9. Cumhurbaşkanlığı bünyesinde azınlıklar ve toplumsal uyum konusunda kalıcı bir danışma mekanizması kurulmasını destekler misiniz?

10. Bulgaristan Türklerini seçim dönemlerinde hatırlanan bir seçmen kitlesi olarak mı, devletin geleceğini birlikte kuran eşit vatandaşlar olarak mı görüyorsunuz?

İşte seçim tartışmasının seviyesi buraya yükseltilmelidir.

TÜRKLERİN SİYASETİ “KİME OY VERECEĞİZ?” SORUSUNA SIKIŞMAMALI

Yıllardır yapılan en büyük yanlışlardan biri budur.

Seçim geliyor. Hemen soruluyor:

Türkler kime oy verecek?

Ben önce başka bir soru soruyorum:

Adaylar Türk vatandaşlarına ne söylüyor?

Aradaki fark çok büyüktür.

Birinci soru Türkleri oy olarak görür.

İkinci soru Türkleri vatandaş olarak görür.

Bulgaristan Türklerinin demokratik ağırlığı da tam burada başlamalıdır.

Bir toplum sürekli olarak “Kimi destekleyeceğiz?” diye sorarsa başkalarının siyasi gündeminin parçası olur.

Fakat; “Bizim taleplerimiz bunlardır. Siz ne düşünüyorsunuz?” demeye başladığında kendi siyasi gündemini oluşturur.

PEŞİN DESTEK YERİNE AÇIK SÖZ

Hiçbir demokratik toplum siyasi aktörlere açık çek vermek zorunda değildir.

Adaylar programlarını açıklamalıdır.

Toplum da sorularını sormalıdır.

Sonra her vatandaş kendi vicdanı, siyasi görüşü ve değerlendirmesi doğrultusunda kararını verir.

Demokrasinin sağlıklı işleyişi budur.

Dolayısıyla 27 adayın olduğu bir seçimde Bulgaristan Türklerinin önündeki fırsat şudur:

27 adaya da aynı soruları sormak.

Kim cevap veriyor?

Kim vermiyor?

Kim yalnızca seçimden önce geliyor?

Kim seçimden sonra da geliyor?

Kim Kırcaali’yi yalnızca oy deposu olarak görüyor?

Kim Bulgaristan’ın ayrılmaz bir parçası olarak görüyor?

Bunların cevabını vatandaş görmeli ve kendi kararını kendisi vermelidir.

KIRCAALİ’DEN SOFYA’YA YENİ BİR SİYASİ DİL

Artık yeni bir dil gerekiyor.

Bu dil kavga dili değildir.

Hak dilidir.

Vatandaşlık dilidir.

Devlet dili ve hukuk dilidir.

“Bize bir şey verin” anlayışından da çıkılmalıdır.

Çünkü Bulgaristan Türkleri Bulgaristan Cumhuriyeti’nin vatandaşlarıdır.

Eşit vatandaşlık bir lütuf değildir.

Anayasal vatandaşlığın gereğidir.

Dolayısıyla talebimiz ayrıcalık değil; eşitliktir.

İmtiyaz değil; adalettir.

Kapalı kapılar ardında pazarlık değil; açık ve şeffaf siyasettir.

25 NUMARA YOTOVA, 4 NUMARA GYUROV;
AMA TÜRKLERİN NUMARASI YOK

Pusulada herkesin bir numarası var.

Gyurov’un numarası 4.

Kostadinov’un 11.

Hristanov’un 18.

Mihaylov’un 19.

Nençev’in 22.

Yotova’nın 25.

Fakat Bulgaristan Türklerinin bir numarası yok.

Çünkü toplumların pusulada numarası olmaz.

Toplumların talepleri olur.

İşte bu ayrımı iyi anlamalıyız.

Türklerin geleceğini bir adayın pusula numarasına bağlamak yerine, bütün adaylara karşı aynı demokratik ölçüyü uygulamalıyız.

ASIL GÜÇ OY SAYISINDAN ÖNCE GÜNDEM KURABİLMEKTİR

Siyasette güç yalnızca kaç kişinin sandığa gittiğiyle ölçülmez.

Bir toplumun hangi meseleleri ülkenin gündemine taşıyabildiğiyle de ölçülür.

Kırcaali’deki gençlerin göçü Bulgaristan’ın meselesi haline gelebiliyorsa güç budur.

Türk kültür mirasının korunması ulusal kültür politikasının parçası olabiliyorsa güç budur.

1984–1989’un acıları bütün Bulgaristan’ın demokratik hafızası olarak kabul edilebiliyorsa güç budur.

Türkçe konuşan bir Bulgaristan vatandaşı Sofya’daki devlet kurumuna girdiğinde kendisini yabancı hissetmiyorsa güç budur.

Gerçek siyasi temsil budur.

TÜRKLER ADAY ARAMAKTAN ÖNCE GÜNDEM OLUŞTURMALI

Belki de 27 adaylı bu seçim Bulgaristan Türkleri için yeni bir başlangıç olabilir.

Bir “Bulgaristan Türkleri 2026 Cumhurbaşkanlığı Talepleri Belgesi” hazırlanmalıdır.

Belge bütün 27 adaya gönderilmelidir.

Cevaplar kamuoyuyla paylaşılmalıdır.

Kimsenin cevabı saklanmamalıdır.

Böylece tartışma;

“Falanca kimi destekledi?”

seviyesinden çıkar,

“Falanca aday Bulgaristan Türklerinin somut meseleleri hakkında ne söyledi?” seviyesine yükselir.

İşte bu, siyasetin kişiselleşmesinden kurumsallaşmasına geçiştir.

CUMHURBAŞKANI SOFYA’NIN DEĞİL, BULGARİSTAN’IN CUMHURBAŞKANI OLACAK

Cumhurbaşkanlığı binasının önünde iki muhafız durabilir.

Fakat o kapının arkasındaki makam yalnızca Sofya’nın değildir.

O makam;

Kırcaali’nin de,

Razgrad’ın da,

Şumnu’nun da,

Silistre’nin de,

Rodoplar’ın da,

ülke dışında yaşayan Bulgaristan vatandaşlarının da makamıdır.

25 Ekim gecesi sandıktan kim çıkarsa çıksın değişmeyecek bir gerçek vardır:

Seçilen kişi Bulgaristan’daki Türklerin de cumhurbaşkanı olacaktır.

O halde bugün sorulması gereken soru yalnızca:

“Kim kazanacak?” değildir.

Daha önemli soru şudur:

Nasıl bir cumhurbaşkanlığı kurulacak?

Bir kesimin mi?

Bir partinin mi?

Bir etnik çoğunluğun mu?

Yoksa gerçekten bütün vatandaşların mı?

27 ADAY VAR; ŞİMDİ SÖZÜ VATANDAŞA VERELİM

CİK resmî listeyi açıkladı.

27 çift artık pusulada.

İsimler belli.

Numaralar belli.

Şimdi adayların ne söyleyeceğini dinleme zamanıdır.

Ama Bulgaristan Türklerinin de soru sorma zamanıdır.

Bizim meselemiz herhangi bir adayın propagandasını yapmak değildir.

Bizim meselemiz Bulgaristan Türklerinin yarınını konuşmaktır.

Çünkü seçimler gelir geçer.

Cumhurbaşkanları değişir.

Partiler yükselir, düşer.

Fakat toplumlar kalır.

Devlet kalır.

Ve vatandaşlık kalır.

Bu nedenle 25 Ekim’e giderken Sofya’ya soracağımız soru açık olmalıdır:

27 adayınız var.

Peki Bulgaristan Türkleri devletin neresinde?

Ve 27 adayın her birine soracağımız ikinci soru daha da açık olmalıdır:

“Cumhurbaşkanı seçilirseniz, Bulgaristan Türklerini seçimden sonra nerede göreceğiz?”

Cevabı adaylar versin.

Kararı vatandaş versin.

______________________________

CİK’in 23 Eylül 2026 tarihli resmî pusula sıralamasına göre, 25 Ekim 2026 Bulgaristan Cumhurbaşkanlığı seçimindeki aday çiftleri aşağıdaki sıradadır. CİK’in güncel kararında liste 27 çift olarak 27 numarada sona eriyor.

  1. Georgi Dimov                                     — Dimitar Şivikov
  2. Rosen Milenov                                  — Ivan Ivanov
  3. Ivanka Tsvetanova-Petkova       — Panayot Küçükov
  4. Andrey Gyurov                                 — Georgi Kandev
  5. Yordan Maldzhanski                     — Valentin Hristov
  6. Kamen Taskov                                  — Galya Ivanova
  7. Nako Stefanov                                  — Nina Lambova
  8. Metodi Baçvarov                           — Lenin Stanoev
  9. Ivaylo Simeonov                           — Kosyo Stoyçev
  10. Maria Koleva                                   — Valeri Velkovski
  11. Kostadin Kostadinov                   — Petar Volgin
  12. Aleksandar Tomov                       — Sergey Indzhov
  13. Boris Anzov                                     — Branimir Miçev
  14. Rumyana Çenalova                     — Georgi Georgiev
  15. Laçezar Avramov                        — Ivaylo Drazhev
  16. Ivo Lulçev                                       — Stefan Popov
  17. Radostin Vasilev                         — Krasimir Manov
  18. Ivan Hristanov                            — Stoyanka Çerkezova
  19. İvelin Mihaylov                           — Yuliana Mateeva
  20. Veliçka Georgieva                      — Rosen Ivanov
  21. Volen Siderov                              — Slavço Velkov
  22. Nikolay Nençev                          — Tsveta Kirilova
  23. Iskra Nedeva                             — Stoyan Georgiev
  24. Plamen Paskov                        — Svetozar Saev
  25. İliyana Yotova                           — Kiril Valçev
  26. Boyan Stankov-Rasate         — Yordan Manasiev
  27. Ventsislav Angelov                — Atanas Stefanov

Burada ilk isim cumhurbaşkanı, ikinci isim cumhurbaşkanı yardımcısı adayıdır.
Bu numaralar ülke içindeki ve yurtdışındaki oy pusulalarında aynı şekilde kullanılacak.