İnsan, başkasına yaptığından önce kendi vicdanında iz bırakır
Arzu ÜNAL
“Neye yaklaşsam,
sonu uzaklık ve kırgınlık…
Anla ki yok Allah’tan
başkasıyla yakınlık.”
Hayat bazen insana hakikati sevinçle değil, acıyla öğretir. Bazı gerçekleri gençken duyarız ama anlamayız; yıllar geçtikçe, dostluklar sınandıkça, güvenler kırıldıkça, insanlar gelip gittikçe onların ne demek olduğunu kavrarız.
Ve sonunda şu gerçekle karşılaşırız:
İnsan başkasına ne yaparsa, aslında önce kendi insanlığında bir iz bırakır.
Bir kalbi kırdığımızda yalnızca karşımızdakini incitmeyiz; kendi vicdanımızdan da bir parça eksiltiriz. Bir insanın hakkını yediğimizde yalnızca onun hakkına girmeyiz; kendi karakterimizin terazisini de bozarız.
Çünkü hayatın görünmeyen bir muhasebesi vardır.
YÜKSELMEK İLE ÜSTE ÇIKMAK AYNI ŞEY DEĞİLDİR
Birinin sırtına basarak üste çıkabilirsiniz, fakat gerçekten yükselemezsiniz.
Bir insanı küçük düşürerek kalabalıkların karşısında güçlü görünebilirsiniz; fakat büyümüş olmazsınız. Çünkü büyüklük, başkalarını küçültmekle değil, gerektiğinde onları ayağa kaldırabilmekle ölçülür.
Makam elde edebilirsiniz.
Servet kazanabilirsiniz.
Çevreniz kalabalıklaşabilir.
İnsanlar önünüzde eğilebilir.
Fakat bunların hiçbiri tek başına insanı büyük yapmaz.
Asıl büyüklük, gücünüz varken haksızlık yapmamaktır. Cevap verebilecekken hakaret etmemektir. İntikam alabilecek durumdayken adaleti tercih etmektir.
Çünkü güç, insanın kim olduğunu değiştirmez; çoğu zaman kim olduğunu ortaya çıkarır.
BİRİNİ AĞLATARAK GERÇEKTEN GÜLEBİLİR MİYİZ?
İnsanın mutluluğunu başka insanların acısı üzerine kurması büyük bir yanılgıdır.
Birini ağlatarak gülebiliriz belki; ama o kahkahanın içinde huzur olmayabilir.
Birini paramparça ederek yolumuza devam edebiliriz; fakat kendi içimizde bütünüyle sağlam kalacağımızı düşünmek zordur.
Bir canı yakarak ısınamayız.
Birinin ekmeğini azaltarak bereketimizi çoğaltamayız.
Bir insanın hakkını yiyerek gerçekten doyamayız.
Çünkü insan yalnızca midesiyle doymaz. Vicdanının da doyması gerekir.
Vicdan açsa, sofranın zenginliği insanı doyurmaya yetmez.
BAŞKASINI KARALAYARAK AKLANAMAYIZ
İnsanların sık düştüğü başka bir hata da kendi yanlışlarını başkalarının kusurlarıyla örtmeye çalışmaktır.
Dedikodu…
İftira…
Karalama…
İtibar suikastı…
Bir insanın geçmişini kurcalamak, hatasını büyütmek, sözünü çarpıtmak…
Bütün bunlarla karşıdakinin üzerini kirletebilirsiniz. Fakat onun üzerine attığınız çamur sizi temizlemez.
Başkasının karanlığı bizim aydınlığımızın delili değildir.
İyi insan olmanın ölçüsü, karşıdakinin kötü olduğunu ispatlamak değildir. İyi insan olmanın ölçüsü, kimse görmediğinde bile doğru kalabilmektir.
Çünkü insanlar dışarıdan gördükleriyle hüküm verirken insan kendi içindeki gerçeği bilir.
Ve Yaratan da bilir.
BİR BOYNU BÜKEREK DİK DURAMAYIZ
Bazen insanlar kazanmak uğruna karşısındakini çaresiz bırakıyor.
“Ben kazandım.” diyor.
Ama ne kazandın?
Bir insanın umudunu kırarak elde ettiğin makam mı?
Bir dostu yarı yolda bırakarak elde ettiğin menfaat mi?
Sana güvenen bir insanı kullanarak sağladığın avantaj mı?
Bir başkasının hakkını çiğneyerek elde ettiğin servet mi?
Eğer senin dik durabilmen için başka bir insanın boynunun bükülmesi gerekiyorsa, orada zaferden söz etmek kolay değildir.
Çünkü adaletin olmadığı yerde başarı vardır belki ama onur eksik kalabilir.
EN DERİN YARALAR HER ZAMAN GÖRÜNMEZ
Bıçak yarasını görürüz.
Fakat sözün açtığı yarayı göremeyiz.
İhanetin yarasını göremeyiz.
Verilip geri alınan umudun açtığı yarayı göremeyiz.
İnsanın güvenini kırmanın oluşturduğu tahribatı da çoğu zaman fark etmeyiz.
Bir insan bazen size hiçbir şey söylemez.
Sessizce gider.
Fakat susması, incinmediği anlamına gelmez.
İşte bu nedenle insan ilişkilerinde yalnızca söylediğimiz sözlerden değil, insanlarda bıraktığımız duygulardan da sorumluyuz.
Bir insan yıllar sonra ismimizi duyduğunda içinde ne hissediyor?
Huzur mu?
Minnet mi?
Güven mi?
Yoksa kırgınlık mı?
Belki de insanın gerçek karnesi biraz da burada saklıdır.
UMUT VERMEK DE BİR SORUMLULUKTUR
Bir insana umut vermek kolaydır.
“Yanındayım.”
“Merak etme.”
“Ben hallederim.”
“Seni bırakmam.”
“Bana güven.”
Bu sözleri söylemek birkaç saniyedir.
Fakat bir insan bu sözlere inanarak hayatında kararlar alabilir.
İşte bundan dolayı söz, yalnızca ağızdan çıkan ses değildir; bazen karşımızdaki insanın geleceğine bıraktığımız emanettir.
Tutamayacağımız sözü vermemeliyiz.
Taşıyamayacağımız güveni istememeliyiz.
Sahip çıkamayacağımız gönle kapı açmamalıyız.
Çünkü bazı insanlar verdiğimiz umudu unutabilir; bazıları ise hayatının sonuna kadar hatırlayabilir.
AH, SESSİZ BİR DUADIR
Mazlumun ahı denildiğinde bunu yalnızca mistik bir korku cümlesi olarak görmemek gerekir.
Ah, bazen kırılmış bir insanın söyleyemediği son sözdür.
Hakkını alamayanın sessizliğidir.
Kandırılanın gözyaşıdır.
İhanete uğrayanın gecesidir.
Bu yüzden insan, kendisine şu soruyu sık sık sormalıdır:
Benim mutluluğumun altında kimin gözyaşı var?
Eğer cevabımız varsa, dönüp bakmamız gereken bir yer de vardır.
Özür dilemek gerekiyorsa özür dilemek…
Hak iade etmek gerekiyorsa iade etmek…
Helalleşmek gerekiyorsa helalleşmek…
Yanlıştan dönmek gerekiyorsa dönmek…
Bunlar küçülmek değildir.
Aksine insanın kendi nefsine karşı kazanabileceği en büyük zaferlerden biridir.
MADEM HERKES ETTİĞİNİ BULACAK, İYİLİK EDELİM O ZAMAN
Hayatın bütün hesabını bu dünyada göremeyebiliriz.
İyi insanların sıkıntı çektiğini, haksızlık yapanların ise bazen rahat yaşadığını görebiliriz. Bu nedenle iyiliği yalnızca “karşılığını hemen göreceğim” düşüncesine bağlamak doğru değildir.
İyilik bir alışveriş değildir.
İyilik bir karakter meselesidir.
Bize kötülük yapılmadığı için değil, biz kötülüğü kendimize yakıştırmadığımız için iyilikten yana durmalıyız.
Bizi herkes alkışladığı için değil, yalnız kaldığımızda da vicdanımızın karşısında başımızı eğmemek için doğru olmalıyız.
Çünkü insanın en uzun yolculuğu başka insanlara değil, kendi vicdanına yaptığı yolculuktur.
YANLIŞ YOLLARDAN DOĞRU HEDEFE VARILMAZ
“Amacım iyi.” demek her yöntemi meşru hâle getirmez.
Doğru hedefe yanlış araçlarla gidildiğinde yolun kendisi insanı değiştirir.
Adalete haksızlıkla ulaşılmaz.
Birliğe ayrıştırarak ulaşılamaz.
Saygınlığa iftirayla ulaşılamaz.
Güvene yalanla ulaşılamaz.
Huzura zulümle ulaşılamaz.
Sevgiye korkutarak ulaşılamaz.
Doğru hedef, doğru yol ister.
Akıntıya karşı sürekli kürek çekip sonra neden ilerleyemediğimizi sorgulamak yerine bazen yönümüzü kontrol etmeliyiz.
Belki sorun kürekte değildir.
Belki sorun gittiğimiz yoldadır.
SONUNDA İNSANA KALAN: BIRAKTIĞI İZ
Bir gün makamlar bitecek.
Paranın hükmü kalmayacak.
Kalabalıklar dağılacak.
Alkışlar susacak.
İnsanların bize gösterdiği yapay hürmet ortadan kalkacak.
Geriye daha sade bir soru kalacak:
Bu dünyadan geçerken insanların hayatında nasıl bir iz bıraktık?
Bir yarayı mı büyüttük, bir yarayı mı sardık?
Birinin önünü mü kestik, önünü mü açtık?
Bir gönlü mü yıktık, bir gönül mü yaptık?
Bir insanın umudunu mu söndürdük, karanlığında ışık mı olduk?
Çünkü bazı gerçekler acı olsa da değişmiyor:
Birinin sırtına basarak yükselemeyiz.
Birini küçülterek büyüyemeyiz.
Birini ağlatarak huzura eremeyiz.
Birinin hakkını yiyerek doyamayız.
Bir canı yakarak ısınamayız.
Başkalarını karalayarak aklanamayız.
Bir boynu bükerek dik duramayız.
Yanlış yollardan doğruya varamayız.
Öyleyse madem hayat kısa, hesap ağır, gönül kırmak kolay ve gönül yapmak bu kadar kıymetli…
İyilik edelim o zaman.
Kimsenin omzuna basmadan yükselelim.
Kimsenin ışığını söndürmeden parlayalım.
Kimsenin ekmeğini küçültmeden soframızı büyütelim.
Kimsenin gözyaşından kendimize mutluluk çıkarmayalım.
Ve mümkünse arkamızdan şu cümleyi bırakalım:
“Bu insan geçti hayatımızdan; canımızı yakmadı, yaralarımızı sardı.”
İşte belki de gerçek zenginlik budur.
