Arzu ÜNAL
Zulmün Karşısında Susmamak, İyiliğin Yanında Yalnız Kalmaktan Korkmamak
Hayatta insanı belirleyen yalnızca nereye ulaştığı değildir. Oraya hangi niyetle, kimin hakkına dokunmadan ve hangi değerleri koruyarak yürüdüğü de en az sonuç kadar önemlidir.
Bazen doğru bildiğiniz bir yolda yürürken yalnız kalırsınız. Bazen iyilik yaptığınız insanlardan karşılık değil, vefasızlık görürsünüz. Bazen adalet istediğiniz için rahatsızlık verirsiniz. Hatta bazen zalimin karşısında durduğunuz için, zulmü yapan kadar onun çevresinde kümelenenlerin de hedefi hâline gelirsiniz.
İşte insanın karakteri tam burada ortaya çıkar:
Menfaat ortadan kalktığında kim olduğumuzda…
Kalabalık dağıldığında nerede durduğumuzda…
Güçlü ile haklı karşı karşıya geldiğinde hangisinin yanında yer aldığımızda…
İnsanın gerçek terazisi budur.
ZULÜM SADECE ZALİMİN ELİYLE BÜYÜMEZ
Zulmü yalnızca zulmeden insan üzerinden okumak eksiktir. Bir haksızlığın büyüyebilmesi için çoğu zaman etrafında sessiz kalanlara, menfaat bekleyenlere, gerçeği bildiği hâlde görmezden gelenlere de ihtiyaç vardır.
Zalim bir kapıyı açar; fakat o kapıdan çıkar düzeni bazen onlarca insan ayakta tutar.
Birisi haksızlığı yapar.
Bir başkası alkışlar.
Bir diğeri susar.
Bir başkası, “Bana dokunmuyor.” der.
Bir diğeri çıkarını kaybetmemek için hakikati eğip büker.
Ve sonunda bireysel bir kötülük, örgütlenmiş bir adaletsizliğe dönüşür.
Bu yüzden zulme yardımcı olmak yalnızca zulmü bizzat gerçekleştirmek değildir. Haksızlığın önünü açmak, onu meşrulaştırmak, mağdurun sesini bastırmak ve sırf menfaat uğruna gerçeğin üzerini örtmek de insanın vicdanıyla hesaplaşması gereken davranışlardır.
EN TEHLİKELİ İNSAN, GÜCE GÖRE VİCDAN DEĞİŞTİRENDİR
Bir insan düşünün:
Güçlü karşısında eğiliyor, zayıf karşısında kabarıyor.
Makam sahibinin hatasını görmüyor ama güçsüzün küçücük kusurunu büyütüyor.
Kendi çevresinden biri haksızlık yaptığında susuyor; rakibi aynı şeyi yaptığında adalet nutukları atıyor.
Buradaki mesele artık adalet değildir.
Menfaattir.
Gerçek adalet, dostumuz için başka, rakibimiz için başka ölçü kullanmamaktır.
Çünkü adaletin kimliği olmaz.
Hak, sevdiğimiz insanın elindeyken de haktır; sevmediğimiz insanın elindeyken de.
Zulüm, bize karşı işlendiğinde kötü olup bizim tarafımızdan işlendiğinde kabul edilebilir hâle gelmez.
İnsan önce kendi mahallesinin yanlışına karşı konuşabilmelidir.
Asıl ahlak sınavı budur.
İYİ NİYET TEK BAŞINA YETMEZ
“Niyetin iyi ise korkma” sözü güzel bir hayat ilkesi taşır. Fakat burada önemli bir ayrım yapmak gerekir:
İyi niyet, yanlış davranışı kendiliğinden doğru hâle getirmez.
İnsan, “Ben iyi niyetliydim.” diyerek yaptığı her şeyi meşrulaştıramaz.
Niyet temiz olacak ama yöntem de temiz olacak.
Amaç doğru olacak ama araç da doğru olacak.
Vicdan olacak ama akıl da olacak.
Cesaret olacak ama ölçü de olacak.
Çünkü bazen insan kendisini haklı olduğuna o kadar inandırır ki kendi yanlışını göremez hâle gelir.
Bu nedenle insan zaman zaman kendisine şu soruyu sormalıdır:
“Ben gerçekten hakikatin peşinde miyim, yoksa kendi haklılığımı ispatlamaya mı çalışıyorum?”
Bu soru ağırdır.
Fakat insanı olgunlaştırır.
KADER, HAREKETSİZLİĞİN MAZERETİ DEĞİLDİR
“Kader seni en güzel yere götürür” düşüncesini de doğru anlamak gerekir.
Kader, hiçbir şey yapmadan oturup hayatın bizi bir yere taşımasını beklemek değildir.
İnsan çalışır.
Tedbir alır.
Araştırır.
Mücadele eder.
Yanlış yaptığında döner.
Düştüğünde kalkar.
Kapı kapanınca başka kapı arar.
Sonra elinden geleni yaptıktan sonra sonucunu Allah’a bırakır.
İşte tevekkül burada başlar.
Tevekkül, çalışmanın alternatifi değil; çalıştıktan sonraki teslimiyettir.
Bazen istediğimiz kapı açılmaz.
Çok üzülürüz.
Yıllar sonra anlarız ki açılmayan o kapı bizi büyük bir yanlıştan korumuştur.
Bazen hayatımıza girmesini istediğimiz biri gider.
Bazen çok istediğimiz makam gelmez.
Bazen bütün planlarımız bozulur.
O gün bunu kayıp zannederiz.
Sonra zaman geçer ve insan kendi kendine şöyle der:
“İyi ki olmamış.”
Hayatın insanı terbiye eden taraflarından biri de budur.
HER KAYIP YENİLGİ DEĞİLDİR
Bazen kaybettiğin para değildir; yükündür.
Bazen senden uzaklaşan insan değildir; seni tüketen bağdır.
Bazen kapanan kapı değildir; yanlış istikamettir.
Bazen yalnızlık ceza değildir; yeniden düşünmek için verilmiş bir fırsattır.
İnsan bunu yaşarken anlayamayabilir.
Çünkü insan bugünü görür; hayat ise uzun bir yolculuktur.
Bir olayın gerçek anlamını bazen beş dakika sonra değil, beş yıl sonra kavrarız.
Bu nedenle başımıza gelen her güçlüğü hemen felaket olarak damgalamak yerine:
“Bu yaşadığım bana ne öğretiyor?”
diye sormak daha öğreticidir.
İYİLİĞİN EN BÜYÜK SINAVI KARŞILIK BEKLEMEMEKTİR
İyilik yapmak kolaydır.
İyiliğin karşılığını göremediğinizde iyi kalabilmek zordur.
Birisine yardım edersiniz, unutur.
Elinden tutarsınız, gün gelir sizin elinizi bırakır.
Kapınızı açarsınız, gün gelir kapısını yüzünüze kapatır.
Savunursunuz, gün gelir sizi savunmaz.
İnsan tam burada kırılır.
Ve içinden:
“Bir daha kimseye iyilik yapmayacağım.”
demek gelir.
Fakat bir insanın vefasızlığı yüzünden kendi karakterimizi değiştirmek, aslında onun yanlışının bizi de dönüştürmesine izin vermektir.
İyilik karşı tarafın karakterinden önce bizim karakterimizle ilgilidir.
İyilik yapalım; fakat saf olmayalım.
Affedelim; fakat aynı hataya sürekli kapı açmayalım.
Merhamet edelim; fakat istismara izin vermeyelim.
Güvenelim; fakat aklımızı kimseye teslim etmeyelim.
İyi insan olmak başka şeydir, herkesin bizi kullanmasına izin vermek başka.
ZALİMİN EN BÜYÜK GÜCÜ KORKUDUR
Zulüm yalnızca kaba kuvvetle ayakta kalmaz.
Korkuyla da beslenir.
“Konuşursam ne olur?”
“Beni dışlarlar mı?”
“Menfaatim zarar görür mü?”
“Yalnız kalır mıyım?”
İşte birçok haksızlığın ömrünü uzatan sorular bunlardır.
Fakat burada cesaretin anlamını da doğru koymalıyız.
Cesaret bağırmak değildir.
Cesaret hakaret etmek değildir.
Cesaret kavga çıkarmak değildir.
Cesaret, bedeli olsa bile doğru bildiğiniz sözü ölçülü biçimde söyleyebilmektir.
Bazen tek bir insanın sakin ama kararlı şekilde “Bu doğru değil” demesi, yüz kişinin sessizliğinden daha güçlüdür.
BUGÜNÜN DÜNYASINDA EN BÜYÜK MÜCADELE: KARAKTERİ KORUMAK
Çağımız bize sürekli başarıyı anlatıyor.
Daha fazla para.
Daha büyük makam.
Daha fazla takipçi.
Daha fazla güç.
Daha fazla görünürlük.
Fakat daha az sorduğumuz bir soru var:
Bütün bunları kazanırken ne kaybettik?
İnsan dünyayı kazanıp vicdanını kaybetmişse gerçekten kazanmış sayılır mı?
Makam yükselmiş ama karakter küçülmüşse buna başarı denilebilir mi?
Servet çoğalmış ama merhamet azalmışsa insan zenginleşmiş midir?
Asıl mesele yalnızca yükselmek değildir.
Nasıl yükseldiğimizdir.
Bir başkasının omzuna basmadan yükselmek…
Birinin hakkını yemeden kazanmak…
İftira atmadan mücadele etmek…
Zayıfı ezmeden güçlü olmak…
Menfaat için dost değiştirmemek…
Güç sahibinin önünde başka, güçsüzün karşısında başka insan olmamak…
İşte karakter budur.
VİCDANINIZI KALABALIKLARA TESLİM ETMEYİN
Hayatta bazen herkes aynı yöne gider.
Ama herkesin aynı yöne gitmesi, o yönün doğru olduğunu göstermez.
Bazen hakikat azınlıkta kalabilir.
Bazen doğruyu söyleyen yalnız kalabilir.
Bazen yanlışın çevresinde büyük kalabalıklar oluşabilir.
Bu yüzden insanın pusulası alkış değil, vicdan ve hakikat olmalıdır.
Bugün alkışlayanlar yarın gidebilir.
Bugün makam verenler yarın makamı geri alabilir.
Bugün yanınızda görünenler şartlar değiştiğinde karşı tarafa geçebilir.
Ama gece başınızı yastığa koyduğunuzda sizinle kalan bir şey vardır:
Vicdanınız.
Onu kaybetmeyin.
YOL UZUNSA NİYETİNİZİ KONTROL EDİN
Hayatın bütün yollarını kontrol edemeyiz.
Kimin geleceğini, kimin gideceğini; hangi kapının açılacağını, hangisinin kapanacağını bilemeyiz.
Fakat kontrol edebileceğimiz bir şey vardır:
O yolda nasıl bir insan olacağımız.
Niyetimizi temiz tutabiliriz.
Haksızlığa ortak olmayabiliriz.
Zalimin sofrasında menfaat aramayabiliriz.
Mazlumun kimliğine bakmadan hakkını savunabiliriz.
İyilik yaptığımızda karşılığını hesaplamayabiliriz.
Başarı uğruna karakterimizi satmayabiliriz.
Ve bütün gayretimizi gösterdikten sonra sonucu Allah’a bırakabiliriz.
Çünkü insanın gerçek zaferi her istediğini elde etmek değildir.
Asıl zafer, istediğini elde edemediğinde bile insanlığını kaybetmemektir.
Bazen kader sizi istediğiniz yere götürmez.
Belki de gitmeniz gereken yere götürür.
Bazen önünüzdeki kapıyı kapatır.
Belki yanlış bir odaya girmemeniz içindir.
Bazen sizi kalabalıklardan ayırır.
Belki kendi sesinizi yeniden duymanız içindir.
Ve bazen sizi uzun, yorucu ve yalnız bir yoldan geçirir.
Belki de yolun sonunda kazanacağınız en büyük şey bir makam, servet veya zafer değil; daha sağlam bir karakterdir.
O hâlde niyetiniz temiz, vicdanınız rahat ve yolunuz hak üzereyse yürümeye devam edin.
Ama her adımda kendinize yeniden sorun:
“Ben haklı çıkmaya mı çalışıyorum, hakikatin yanında mı duruyorum?”
Çünkü insanın kader yolculuğundaki en büyük pusulası, yalnızca nereye vardığı değil; oraya varırken kim olarak kaldığıdır.
